“Em đã phải đọc đi đọc lại email rất nhiều lần vì không tin bài báo của mình thật sự được accept”. Đó là khoảnh khắc mà nhóm sinh viên Hà Cao Phúc và Hoàng Ngọc Tuấn – sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo, Trường Đại học FPT vẫn nhớ rõ khi nhận được thư chấp nhận bài báo “VN-YOLO: Detail-Preserving and Recalibrated Multi-Scale YOLO for Small Objects in UAV Imagery” từ IEEE Access – tạp chí quốc tế uy tín thuộc IEEE, được xếp hạng Q1 theo SCImago.
Đằng sau email ngắn gọn ấy là cả một hành trình nghiên cứu kéo dài với nhiều lần chỉnh sửa, thực nghiệm và phản hồi reviewer quốc tế của nhóm tác giả gồm hai sinh viên Hoàng Ngọc Tuấn, Hà Cao Phúc cùng TS. Lê Phú Nguyên – giảng viên hướng dẫn.
Không chọn những đề tài an toàn, nhóm quyết định theo đuổi bài toán phát hiện vật thể nhỏ trong ảnh chụp từ UAV/drone – một hướng nghiên cứu khó của lĩnh vực thị giác máy tính. Trong những bức ảnh được chụp từ trên cao, các vật thể như người, xe máy hay ô tô thường rất nhỏ, dễ bị che khuất và khó nhận diện trong điều kiện môi trường phức tạp. Từ bài toán ấy, VN-YOLO ra đời.
Không dừng lại ở một bài toán học thuật, nghiên cứu còn mang nhiều ý nghĩa ứng dụng trong thực tế. Theo nhóm tác giả, việc nâng cao khả năng nhận diện vật thể nhỏ từ drone có thể hỗ trợ hiệu quả cho các lĩnh vực như giám sát giao thông, cứu hộ cứu nạn, quản lý đô thị, an ninh hay nông nghiệp thông minh. Trong bối cảnh UAV ngày càng được ứng dụng rộng rãi, những mô hình AI có khả năng xử lý hình ảnh nhanh và chính xác theo thời gian thực sẽ góp phần giúp các hệ thống vận hành hiệu quả hơn trong môi trường thực tế.
Điều đặc biệt là ngay từ tên gọi, nhóm đã muốn gửi gắm dấu ấn Việt Nam vào công trình nghiên cứu. “VN” không chỉ viết tắt của Việt Nam, mà còn là mong muốn khi nhắc đến nghiên cứu AI hay thị giác máy tính, cộng đồng khoa học quốc tế sẽ biết rằng người Việt Nam cũng đang tạo ra những công trình nghiêm túc và có giá trị, đại diện nhóm chia sẻ.
Để đưa một nghiên cứu của sinh viên đến với tạp chí Q1 quốc tế như IEEE Access, phía sau là cả một quá trình mà mỗi thành viên đều theo đuổi những phần việc khác nhau, từ xây dựng ý tưởng, thực nghiệm cho đến phản hồi reviewer quốc tế. Trong nhóm, Hà Cao Phúc phụ trách khảo sát tài liệu, triển khai thực nghiệm trên bộ dữ liệu UAV/Drone và thiết bị AIoT. Hoàng Ngọc Tuấn tập trung xây dựng ý tưởng cải tiến mô hình, huấn luyện và đánh giá kết quả. Đồng hành cùng nhóm là TS. Lê Phú Nguyên – người định hướng nghiên cứu, hỗ trợ phản biện khoa học và cùng sinh viên đi qua nhiều vòng phản hồi reviewer quốc tế.
Hai sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo, Trường Đại học FPT – Hoàng Ngọc Tuấn và Hà Cao Phúc, nhóm tác giả của nghiên cứu VN-YOLO được công bố trên tạp chí quốc tế IEEE Access (Q1)
Theo nhóm nghiên cứu, thử thách lớn nhất không nằm ở việc xây dựng mô hình, mà là chứng minh được VN-YOLO không đơn thuần là “ghép thêm module” vào YOLO, mà thật sự có ý nghĩa khoa học và giải quyết được bài toán thực tế. “Nhiều lúc tụi em muốn bỏ cuộc và nghĩ đến việc làm lại bài mới. Có những đêm thầy trò ngồi đến hơn nửa đêm chỉ để xem từng dòng reviewer góp ý, thảo luận xem nên chỉnh sửa hay thực nghiệm lại như thế nào”, Phúc kể. Sau nhiều vòng chỉnh sửa, mô hình VN-YOLO cho thấy hiệu quả vượt trội trong việc phát hiện vật thể nhỏ trên bộ dữ liệu VisDrone, đồng thời vẫn đảm bảo khả năng xử lý thời gian thực trên thiết bị Jetson Orin Nano.
Nhưng với nhóm sinh viên AI – Trường Đại học FPT, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở một bài báo Q1. Đó còn là hành trình học cách nghiên cứu nghiêm túc, học cách bảo vệ ý tưởng trước cộng đồng học thuật quốc tế và học cách kiên trì với một mục tiêu dài hơi. “Mỗi lần bí ý tưởng hay áp lực vì reviewer, tụi em lại tự nhủ rằng cố thêm một chút nữa thôi, viết thêm một dòng nữa thôi”, Phúc chia sẻ.
Theo nhóm nghiên cứu, hành trình thực hiện VN-YOLO không chỉ đến từ nỗ lực cá nhân mà còn được nuôi dưỡng bởi môi trường học tập và sự đồng hành rất lớn từ giảng viên tại Trường Đại học FPT. Việc được tiếp cận sớm với các lĩnh vực như AI, computer vision, deep learning hay robot/UAV thông qua các môn học nền tảng đã giúp sinh viên từng bước xây dựng tư duy nghiên cứu và đủ năng lực triển khai những đề tài thực nghiệm ngay từ khi còn ngồi trên giảng đường.
Đặc biệt, mô hình RBL (Research-Based Learning) được nhóm đánh giá là một trong những trải nghiệm đáng giá khi giúp sinh viên làm quen với nghiên cứu khoa học từ sớm nhưng vẫn gắn chặt với các dự án thực tế trên lớp. “Tụi em không chỉ học kiến thức, mà còn học cách đọc paper, thiết kế thí nghiệm, phân tích kết quả và trình bày nghiên cứu theo chuẩn quốc tế”, đại diện nhóm chia sẻ.
Bên cạnh chuyên môn, điều nhóm nhắc đến nhiều nhất chính là sự đồng hành của giảng viên trong suốt quá trình nghiên cứu. Từ việc định hướng bài toán có ý nghĩa thực tiễn, góp ý phương pháp, cho đến những lần cùng sinh viên ngồi lại phân tích từng phản hồi của reviewer quốc tế, tất cả đã trở thành một phần rất đặc biệt trong hành trình này.
Ba thầy trò luôn đồng hành trong nghiên cứu khoa học và các cuộc thi AI, không ngừng tích lũy kinh nghiệm thực tiễn để phát triển những hướng nghiên cứu mang giá trị ứng dụng và từng bước chinh phục các công bố quốc tế.
Nhóm cho biết đã bắt đầu tiếp cận nghiên cứu khoa học từ năm 2024 thông qua các cuộc thi công nghệ và AI trong, ngoài nước. Từ quá trình cọ xát thực tế ấy, các bạn dần hình thành tư duy nghiên cứu và đến giữa năm 2025 bắt đầu nghiêm túc hơn với việc viết paper, phát triển các ý tưởng công nghệ thành công trình học thuật hoàn chỉnh.
Ngoài dấu mốc công bố quốc tế trên IEEE Access, hai sinh viên trong nhóm cũng đã có quá trình tham gia nhiều sân chơi học thuật và công nghệ về AI trước đó. Cụ thể, các bạn từng góp mặt trong các cuộc thi như UTE Car – Xe tự hành, RMIT Hackathon và HSU Vibe Coding, qua đó tích lũy kinh nghiệm thực chiến với các bài toán về trí tuệ nhân tạo, lập trình và ứng dụng công nghệ. Những trải nghiệm này không chỉ giúp nhóm rèn luyện tư duy giải quyết vấn đề trong môi trường cạnh tranh, mà còn tạo nền tảng quan trọng để phát triển các ý tưởng nghiên cứu, từng bước hình thành hướng đi học thuật dẫn đến công trình VN-YOLO được công bố trên IEEE Access.
“Khi nhận được email accept từ IEEE Access, tụi em gần như không tin đó là sự thật”, Hà Cao Phúc nhớ lại. Sau nhiều tháng liên tục thực nghiệm, chỉnh sửa bài báo và phản hồi reviewer, cảm giác đầu tiên của nhóm không chỉ là vui mà còn là sự nhẹ nhõm sau một hành trình dài nhiều áp lực. Có những thời điểm cả nhóm từng muốn bỏ cuộc, nhưng rồi vẫn tiếp tục động viên nhau cố thêm một chút nữa, sửa thêm một dòng, tìm thêm một kết quả mới.
Với nhóm sinh viên AI Trường Đại học FPT, bài báo lần này không đơn thuần là một công bố quốc tế, mà còn là cột mốc đánh dấu hành trình trưởng thành trong nghiên cứu khoa học. Thành quả ấy giúp các bạn thêm tin rằng sinh viên Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những nghiên cứu chất lượng và từng bước ghi dấu trong cộng đồng học thuật quốc tế khi có đủ đam mê, sự kiên trì và một môi trường đồng hành phù hợp.