Bước vào mùa tuyển sinh năm 2026, việc chủ động nắm rõ các phương thức xét tuyển đại học đóng vai trò quyết định giúp các sĩ tử xây dựng lộ trình học tập và tối ưu hóa cơ hội trúng tuyển. Hãy cùng Trường Đại học FPT khám phá chi tiết 6 phương án tuyển sinh phổ biến nhất hiện nay để lựa chọn cho mình hướng đi phù hợp và hiệu quả nhất với năng lực của bản thân.

Xét tuyển đại học là gì?

Xét tuyển Đại học là quá trình đánh giá năng lực, kiến thức, kỹ năng và năng lực ngoại ngữ của thí sinh dựa trên các tiêu chí và động lực học tập nhằm mục đích xác định xem thí sinh đó có đủ điều kiện để được nhận vào trường đại học hay không.

Nhìn chung, đây là phương thức xét tuyển đại học mà các trường đại học sử dụng để lựa chọn thí sinh trúng tuyển dựa trên một hoặc nhiều tiêu chí nhất định (ví dụ: điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, bài kiểm tra năng lực,…), không nhất thiết phải tham gia kỳ thi riêng như kỳ thi tuyển sinh truyền thống.

6 phương thức xét tuyển đại học phổ biến 2026

Để chuẩn bị hành trang tốt nhất cho mùa tuyển sinh năm nay, việc chủ động tìm hiểu kỹ các phương án tuyển sinh sẽ giúp thí sinh và phụ huynh gia tăng tối đa cơ hội trúng tuyển. Hãy cùng hệ thống lại các thông tin chi tiết dưới đây để lựa chọn được phương thức xét tuyển đại học tối ưu và phù hợp nhất với năng lực học tập của bản thân.

Phương thức xét tuyển đại học bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT

Trong nhiều năm qua, một trong các phương thức xét tuyển đại học phổ biến nhất đó là sử dụng kết quả của kỳ thi tốt nghiệp THPT. Thí sinh sẽ dùng tổng điểm 3 môn thi theo tổ hợp phù hợp với ngành học để đăng ký xét tuyển vào các trường đại học.

Vậy cách xét tuyển đại học theo phương thức điểm thi tốt nghiệp THPT diễn ra như thế nào? Mỗi ngành học sẽ yêu cầu tổ hợp môn riêng (ví dụ: Toán – Hóa – Sinh hay Toán – Lý – Hóa). Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi, các trường sẽ đưa ra mức điểm sàn (điểm tối thiểu để nộp hồ sơ). Thí sinh đạt yêu cầu có thể nộp nguyện vọng xét tuyển vào ngành/trường phù hợp. Nhà trường sẽ xét từ người có điểm cao nhất trở xuống cho đến khi đủ chỉ tiêu ngành.

Ví dụ: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên có ngành Công nghệ Sinh học, cho phép xét tuyển theo nhiều tổ hợp như B08, B01, A02,… Thí sinh dùng tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT thuộc một trong các tổ hợp trên để xét tuyển. Trường sẽ chọn những bạn có điểm cao nhất cho đến khi đủ số lượng cần tuyển.

Ai phù hợp: Phương thức này là lựa chọn tối ưu cho những sĩ tử có năng lực làm bài thi tốt dưới áp lực khoa cử, có khả năng tự học tốt và tự tin với nền tảng kiến thức các môn học truyền thống.

Phương thức xét tuyển đại học bằng học bạ

Xét tuyển học bạ là phương thức mà các trường đại học/cao đẳng sử dụng điểm học tập ở THPT (lớp 10, 11, 12) để chọn sinh viên, thay vì chỉ dựa vào điểm thi tốt nghiệp.

Bắt đầu từ mùa tuyển sinh năm 2026, thí sinh cần đặc biệt lưu ý không tự ý áp dụng các phương thức tính điểm học bạ cũ của những năm trước — chẳng hạn như xét điểm 3 học kỳ, 5 học kỳ hay chỉ tính riêng kết quả lớp 12 — trừ khi cách thức này được nhà trường quy định rõ ràng trong đề án tuyển sinh chính thức.

Sự thay đổi này xuất phát từ Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Theo quy định mới, việc xét tuyển dựa trên học bạ bắt buộc phải đánh giá toàn diện kết quả học tập của cả 3 năm học: lớp 10, lớp 11 và lớp 12. Bên cạnh đó, cấu trúc tổ hợp môn xét tuyển cũng có sự thắt chặt khi phải chứa một trong hai môn bắt buộc là Toán hoặc Ngữ văn, và môn này phải chiếm tỷ trọng tối thiểu là 1/3 tổng số điểm của cả tổ hợp.

Đối với Trường Đại học FPT, năm 2026 nhà trường áp dụng phương thức xét tuyển đại học theo hình thức kết hợp kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT với kết quả học tập THPT (điểm trung bình lớp 12) chứ không xét học bạ độc lập. Điểm xét tuyển được xác định rõ ràng theo công thức:

Điểm xét tuyển = Điểm kết hợp + Điểm khuyến khích + Điểm ưu tiên

Trong đó, Điểm kết hợp = (Điểm thi THPT +(Điểm trung bình lớp 12) x 3)/2

Ví dụ tại Trường Đại học FPT: Một thí sinh chọn tổ hợp Axx có tổng điểm thi tốt nghiệp THPT là 20.00 điểm và điểm trung bình cộng tất cả các môn học năm lớp 12 đạt 8.00 điểm. Khi đó, điểm kết hợp của thí sinh sẽ là [20.00 + (8.00 x 3)]/2 = 22.00 điểm. Sau đó, kết quả này sẽ được cộng thêm điểm khuyến khích (ĐKK) và điểm ưu tiên (ĐƯT) nếu có để cho ra điểm xét tuyển sau cùng (làm tròn đến hàng phần trăm và không vượt quá 30 điểm).

Ai phù hợp: Hình thức này cực kỳ thích hợp cho những học sinh giữ vững phong độ học tập ổn định suốt các năm cấp 3 hoặc năm lớp 12 trên lớp, muốn giảm bớt áp lực thi cử ở giai đoạn cuối và tìm kiếm cơ hội chắc suất đỗ sớm vào trường mình yêu thích.

Phương thức xét tuyển đại học bằng bài thi Đánh giá năng lực, Đánh giá tư duy

Bên cạnh phương thức xét tuyển đại học bằng điểm thi tốt nghiệp THPT hay học bạ, nhiều trường đại học tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực/đánh giá tư duy riêng để tuyển sinh.

Hai kỳ thi ĐGNL lớn nhất hiện nay bao gồm kỳ thi ĐGNL của Đại học Quốc gia TP.HCM chú trọng vào tư duy, kỹ năng giải quyết vấn đề, hiểu biết xã hội, ngôn ngữ, toán học và kỳ thi ĐGNL của Đại học Quốc gia Hà Nội kiểm tra năng lực học tập toàn diện. Cả hai kỳ thi này đều được hơn 80 trường đại học trên cả nước sử dụng kết quả để xét tuyển bên cạnh điểm thi THPT.

Dưới đây là một số trường áp dụng kỳ thi riêng mà các sĩ tử có thể tham khảo:

Ai phù hợp: Phương thức này sinh ra để dành cho các bạn có tư duy logic nhạy bén, khả năng liên kết và tổng hợp kiến thức liên môn tốt, đồng thời sở hữu vốn hiểu biết xã hội sâu rộng thay vì chỉ học vẹt theo đề mẫu.

Xét tuyển thẳng, xét tuyển ưu tiên

Theo Điều 8 của Quy chế tuyển sinh ban hành kèm theo Thông tư 08/2022/TT-BGDĐT, xét tuyển thẳng và xét tuyển ưu tiên là hai phương thức xét tuyển đại học đặc biệt được áp dụng trong quá trình tuyển sinh Đại học nhằm ghi nhận các cá nhân xuất sắc. Thí sinh thuộc diện này cần nộp hồ sơ đầy đủ, đúng hạn và theo hướng dẫn của trường để được xem xét đúng quy định.

Bên cạnh việc thực hiện xét tuyển thẳng theo quy định chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trường Đại học FPT còn áp dụng chế độ ưu tiên xét tuyển riêng dành cho các thí sinh tốt nghiệp THPT nước ngoài, học sinh thuộc Tổ chức Giáo dục FPT, hoặc sở hữu văn bằng/chứng chỉ nghề nghiệp uy tín như APTECH HDSE/ADSE, ARENA ADIM, SKILLKING, JETKING; tốt nghiệp các chương trình BTEC HND, Melbourne Polytechnic, FUNiX Software Engineering và Cao đẳng FPT Polytechnic (với điều kiện đáp ứng ngưỡng sàn chất lượng đầu vào của trường).

Ai phù hợp: Dành riêng cho các cá nhân xuất sắc có năng khiếu vượt trội, đạt thành tích cao trong các kỳ thi học thuật, thể thao, nghệ thuật cấp quốc gia/quốc tế hoặc theo học các chương trình liên kết nghề nghiệp uy tín.

Phương thức xét tuyển đại học bằng chứng chỉ quốc tế

Với những bạn có chứng chỉ tiếng Anh quốc tế như IELTS, TOEIC, TOEFL,…, nếu đồng thời có điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc điểm học bạ đạt yêu cầu, thì hoàn toàn có thể đăng ký xét tuyển theo phương thức kết hợp. Thí sinh vừa có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, vừa có điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc điểm học bạ đạt yêu cầu sẽ được xét tuyển theo diện ưu tiên hoặc diện kết hợp, tùy quy định của từng trường với mức điểm tối thiểu cụ thể (ví dụ: IELTS từ 5.5 trở lên, TOEFL iBT từ 60 trở lên,…). 

Ngoài ra, những ai sở hữu chứng chỉ quốc tế SAT hoặc chứng chỉ quốc tế khác cũng đủ điều kiện để xét tuyển đại học trực tiếp. Thí sinh cần lưu ý chứng chỉ ngoại ngữ phải còn hiệu lực trong vòng 2 năm tính đến ngày nộp hồ sơ, nếu chứng chỉ đã hết hạn hoặc không được trường công nhận thì kết quả sẽ không hợp lệ.

Đối với Trường Đại học FPT, thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế sẽ được tham gia phương thức xét tuyển đại học kết hợp theo cơ chế quy đổi hoặc cộng điểm ưu đãi. Cụ thể, chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng cho một trong hai mục đích: quy đổi điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển (Axx hoặc Cxx) hoặc dùng làm Điểm khuyến khích (ĐKK) để cộng trực tiếp vào tổng điểm xét tuyển (ĐXT).

Ai phù hợp: Quá lý tưởng cho những bạn học sinh có lộ trình đầu tư ngoại ngữ bài bản từ sớm, có lợi thế về kỹ năng giao tiếp quốc tế và muốn dùng chứng chỉ (IELTS, JLPT, HSK, SAT…) làm bệ phóng quy đổi điểm số, gia tăng tối đa cơ hội trúng tuyển vào các trường đại học top đầu.

Các phương thức xét tuyển đại học khác

Bên cạnh các phương thức xét tuyển đại học kể trên, nhiều trường đại học trên cả nước còn áp dụng thêm các cách tuyển sinh linh hoạt khác để mở rộng cơ hội cho thí sinh. Cụ thể bao gồm việc sử dụng kết quả thi văn hóa, sử dụng kết quả thi THPTQG/học bạ kết hợp phỏng vấn trực tiếp, sử dụng kết quả thi THPTQG/học bạ kết hợp điểm thi năng khiếu, hoặc áp dụng kết quả từ kỳ thi V-SAT đang ngày càng phổ biến tại nhiều cơ sở đào tạo.

Ai phù hợp: Thích hợp với những bạn có năng khiếu đặc thù thuộc khối ngành nghệ thuật, kiến trúc, báo chí hoặc những thí sinh muốn chủ động tìm kiếm thêm cơ hội thử sức ở các kỳ thi độc lập như V-SAT để không phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất.

Kết

Khi đến quyết định về phương thức xét tuyển đại học, không có một phương pháp duy nhất mà có thể đảm bảo dễ dàng đậu. Mỗi phương thức xét tuyển đều có những ưu điểm và hạn chế riêng, và quan trọng nhất là tùy thuộc vào tình huống và hoàn cảnh cá nhân của mỗi thí sinh.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng xét tuyển đại học chỉ là một bước trong cuộc hành trình học tập và phát triển của bạn. Dù kết quả có như thế nào, hãy luôn nỗ lực, kiên nhẫn và sẵn sàng đối mặt với thách thức trong học tập. Nếu có thắc mắc thêm về phương thức xét tuyển đại học, các sĩ tử có thể liên hệ tại đây hoặc để lại thông tin, Trường Đại học FPT sẽ hỗ trợ ngay lập tức.