AI cảnh báo ngập giúp sinh viên Trường Đại học FPT phát triển Mekong Pathfinder, nhận diện điểm ngập và đề xuất đường an toàn cho người dân miền Tây.

Không chỉ đặt câu hỏi “Đường nào đang ngập?”, nhóm sinh viên Trường Đại học FPT còn tìm lời giải cho một vấn đề thiết thực hơn: Giữa những tuyến đường ngập, đâu là đường an toàn để người dân di chuyển? Từ thực tế đó, nhóm Mekong Pathfinder đã phát triển hệ thống AI cảnh báo ngập, hỗ trợ nhận diện khu vực ngập và đề xuất lộ trình an toàn theo thời gian thực.

Mekong Pathfinder gồm 5 thành viên: Huỳnh Ngọc Như Quỳnh – Trưởng nhóm (Trí tuệ nhân tạo K18), Huỳnh Nghiêm Tố Trân (Thiết kế mỹ thuật số K18), Nguyễn Thị Thu Thảo (Truyền thông đa phương tiện K18), Tăng Thành Vui và Nguyễn Huy Hoàng (Kỹ thuật phần mềm K18).

Sinh sống và học tập tại miền Tây, các thành viên Mekong Pathfinder đã trực tiếpchứng kiến những bất tiện và rủi ro do ngập lụt gây ra đối với việc đi lại. Qua tìm hiểu, nhóm nhận thấy các ứng dụng bản đồ hiện nay chủ yếu tối ưu thời gian và lưu lượng giao thông, trong khi thông tin về ngập thường phân tán trên các hội nhóm hoặc kênh cảnh báo địa phương.

Thay vì xem đây đơn thuần là một đề tài công nghệ, nhóm đặt mục tiêu giải quyết một vấn đề đang hiện hữu trong chính cộng đồng mình sinh sống. Đây cũng là nền tảng để nhóm xây dựng AI cảnh báo ngập theo định hướng AI-First và ClimateTech, tập trung vào khả năng biến dữ liệu hình ảnh thành thông tin có thể hỗ trợ người dân đưa ra quyết định khi di chuyển.

Điểm đặc biệt của Mekong Pathfinder là nhóm không lựa chọn xây dựng một hệ thống cảm biến hoàn toàn mới. Thay vào đó, nhóm tận dụng camera giao thông, camera ven đường và hình ảnh do người dùng đóng góp để tạo ra những “cảm biến ngập ảo”.

Thông qua AI Computer Vision, hệ thống phân tích hình ảnh nhằm nhận diện vùng nước, phương tiện và ước tính độ sâu ngập dựa trên các vật thể tham chiếu trong thực tế như bánh xe, lề đường hoặc vỉa hè. Nhờ đó, camera hiện hữu có thể được khai thác như một nguồn dữ liệu phục vụ AI cảnh báo ngập, thay vì chỉ được sử dụng cho mục đích giám sát giao thông thông thường.

Dữ liệu về tình trạng ngập sau đó được kết hợp với thông tin về mật độ giao thông để đánh giá mức độ rủi ro trên từng tuyến đường. Từ đây, Mekong Pathfinder không chỉ tìm “đường nhanh nhất” mà hướng đến đề xuất “đường an toàn nhất”, chủ động điều hướng người dùng tránh những khu vực ngập sâu hoặc có mức độ rủi ro cao.

Khi xảy ra sự cố, hệ thống còn hướng đến khả năng kết nối người dùng với mạng lưới SOS, tiệm sửa xe và các điểm hỗ trợ. Như vậy, AI cảnh báo ngập không chỉ dừng ở việc phát hiện một điểm ngập mà được đặt trong chuỗi giải pháp gồm “nhìn thấy – đánh giá – điều hướng – ứng cứu”.

Việc tận dụng camera hiện hữu cũng có ý nghĩa về mặt triển khai. Thay vì phải lắp đặt thêm số lượng lớn thiết bị IoT vật lý, giải pháp của nhóm tận dụng hạ tầng sẵn có để tạo thêm một lớp dữ liệu về tình trạng ngập. Cách tiếp cận này có thể giúp giảm chi phí đầu tư hạ tầng và mở ra khả năng mở rộng hệ thống tại những khu vực đã có mạng lưới camera giao thông.

Giá trị của Mekong Pathfinder không dừng ở việc giúp một người tìm đường trong ngày mưa. Khi dữ liệu được thu thập và cập nhật liên tục, nhóm kỳ vọng từng bước hình thành lớp dữ liệu về ngập và giao thông theo thời gian thực. Đây có thể trở thành nguồn thông tin hỗ trợ theo dõi điểm ngập, đánh giá tác động của ngập lụt đến giao thông và cung cấp thêm cơ sở dữ liệu phục vụ công tác ứng phó, quản lý đô thị.

Trước khi bước qua cột mốc đồ án, Mekong Pathfinder đã mang giải pháp đến nhiều cuộc thi và đạt được nhiều thành tích đáng chú ý: Quán quân Business Challenge 2025; Giải Nhất và Giải Trình bày Xuất sắc nhất tại Digital Era Creative Innovation Competition 2026; Top 1 Public Voting tại CASIC Awards 2026; Top 30 Asian Hackathon for Green Future 2026; Top 20 Vietnam Youth Startup – Startup Wheel 2026; Chung kết Grab the Future Hackathon và Top 30 Mekong Startup Incubator 2026.

Đặc biệt, nhóm đã công bố 2 bài báo về AI và trực tiếp báo cáo tại 2026 17th International Conference on E-Education, E-Business, E-Management and E-Learning (IC4e), tổ chức tại Đại học Kyushu, Fukuoka, Nhật Bản.

Không chỉ dừng lại ở các cuộc thi, Mekong Pathfinder còn đưa sản phẩm đến người dùng để kiểm chứng. Theo số liệu do nhóm cung cấp, ứng dụng đã thu hút 591 người dùng trải nghiệm trên Google Play và App Store, với tỷ lệ hài lòng 99,3% sau trải nghiệm. Ba triển lãm giới thiệu giải pháp cũng thu hút hơn 800 lượt trải nghiệm. Trong khi đó, hệ sinh thái truyền thông số của dự án ghi nhận hơn 186.000 lượt xem và 2.068 người theo dõi.

Những nỗ lực này cũng được Hội đồng chuyên môn ghi nhận khi đánh giá Mekong Pathfinder là một đồ án “outstanding”, đặc biệt ở quá trình nghiên cứu, khảo sát thực địa, xây dựng và kiểm chứng MVP. Tính thực tiễn của “cảm biến ngập ảo”, thuật toán Safety-First Routing và giá trị xã hội của dự án là những điểm được đánh giá cao.

Trong thời gian tới, nhóm định hướng đưa Mekong Pathfinder vào giai đoạn thí điểm thực tế tại một khu vực cụ thể ở Cần Thơ, ưu tiên những điểm thường xuyên xảy ra ngập. Đây sẽ là bước quan trọng để hiệu chuẩn mô hình AI, kiểm chứng thuật toán Safety-First Routing và đánh giá khả năng vận hành của hệ thống trong điều kiện thực tế.

Song song đó, nhóm mong muốn phối hợp với các cơ quan quản lý đô thị và giao thông địa phương trong việc tiếp cận dữ liệu camera, xác định những điểm ngập trọng yếu và đối chiếu kết quả do AI đưa ra với tình hình thực tế. Khi mô hình được kiểm chứng, Mekong Pathfinder hướng đến mở rộng phạm vi triển khai, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu ngập bản địa và phát triển dashboard phục vụ theo dõi tình trạng ngập, giao thông cũng như các khu vực có nguy cơ cao.

Từ trải nghiệm đi qua những con đường ngập nước của miền Tây đến việc ứng dụng AI để tìm “đường an toàn nhất”, Mekong Pathfinder cho thấy công nghệ có thể bắt đầu từ những vấn đề rất gần gũi với đời sống. AI cảnh báo ngập trong dự án không chỉ là công nghệ nhận diện hình ảnh, mà được định hướng trở thành công cụ hỗ trợ con người đánh giá rủi ro và lựa chọn phương án di chuyển phù hợp.

Khi người trẻ sử dụng AI không chỉ để tạo ra một sản phẩm công nghệ mà còn để giải quyết những bài toán thực tế của địa phương, đổi mới sáng tạo có thêm cơ hội tạo nên những giá trị thiết thực cho cộng đồng. Với Mekong Pathfinder, bài toán ngập lụt tại Đồng bằng sông Cửu Long vì thế không chỉ được nhìn từ góc độ cảnh báo, mà còn được tiếp cận theo hướng chủ động hơn: phát hiện, đánh giá, điều hướng và hỗ trợ người dân an toàn trong quá trình di chuyển.