Văn hoá Cơ Tu không hề xa rời, chỉ là chưa được kể đúng cách, và Cơ Tu-Gether là hành trình để người trẻ bước vào bản làng bằng sự thấu hiểu và kết nối chân thành.
Sinh sống tại Đà Nẵng, nơi chỉ cách các bản làng Cơ Tu vài chục cây số, nhưng không ít người trẻ lại gần như chưa từng tiếp xúc hay hiểu rõ về cộng đồng giàu bản sắc này. Sự “xa mà gần” ấy đã trở thành động lực để nhóm sinh viên Zỏi Zang, khóa 17 chuyên ngành Truyền thông đa phương tiện, bắt tay thực hiện dự án Cơ Tu-Gether với mong muốn đưa văn hoá Cơ Tu đến gần hơn với công chúng trẻ bằng một cách tiếp cận mới mẻ, gần gũi và dễ chạm.
Những bước chân đầu tiên “vào bản” – chạm văn hoá Cơ Tu
Tên gọi Cơ Tu-Gether là sự kết hợp giữa “Cơ Tu” và “Together”, mang theo tinh thần kết nối xuyên suốt dự án. Với nhóm, văn hoá chỉ thật sự có sức sống khi được nhiều người cùng bước vào, cùng lắng nghe, cùng kể lại và cùng gìn giữ. Hơn cả câu chuyện của một cộng đồng, đây là hành trình chung của người trẻ, của đồng bào Cơ Tu và của những ai trân trọng giá trị văn hoá bản địa Việt Nam.
Những buổi đầu tiên các thành viên nhóm Zỏi Zang đặt chân đến những bản làng, trực tiếp sờ – nắm – trải nghiệm trọn vẹn văn hoá Cơ Tu cùng người bản địa.
Đồ án tốt nghiệp này được thực hiện bởi năm thành viên gồm Nguyễn Thị Phương Na, Trần Nguyễn Quang Vinh, Nguyễn Ngọc Mai Chi, Trần Bảo Trúc và Lê Thị Thanh Trung là các sinh viên Trường Đại học FPT. Dưới sự hướng dẫn tận tâm của giảng viên, nhóm lựa chọn cách tiếp cận văn hoá Cơ Tu bằng góc nhìn trẻ trung, mộc mạc, tránh việc “trưng bày hoá” di sản, mà tập trung vào cảm xúc, câu chuyện và đời sống thật của con người.
Ý tưởng về Cơ Tu-Gether bắt đầu từ một buổi học ngoại khóa tại Bảo tàng Đà Nẵng. Khi đứng trước những bộ trang phục thổ cẩm, các vật dụng sinh hoạt và những câu chuyện gắn liền với đời sống người Cơ Tu, cả nhóm nhận ra đây là một kho tàng văn hoá rất gần, nhưng lại ít được người trẻ quan tâm và tìm hiểu. Từ sự ngạc nhiên ban đầu, nhóm bắt đầu ghi chép, nghiên cứu sâu hơn và tự đặt câu hỏi: làm thế nào để văn hoá Cơ Tu có thể bước ra khỏi không gian trưng bày, đến gần hơn với đời sống hiện đại?
Từ những trao đổi đó, hành trình “dạo bản” của Cơ Tu-Gether chính thức bắt đầu. Đây là quá trình tìm hiểu, quan sát, lắng nghe và học cách kể lại văn hoá một cách đúng mực, tôn trọng và truyền cảm hứng. Nhóm lựa chọn cách kể chậm rãi, chân thật, để mỗi nội dung không chỉ cung cấp thông tin mà còn khơi gợi sự tò mò và đồng cảm nơi người xem.
Hành trình “nối dài di sản”
Sau nhiều tháng nỗ lực, dự án Cơ Tu-Gether đã ghi nhận những dấu ấn lan tỏa rõ nét trong cộng đồng. Tổng lượt tiếp cận của dự án vượt hơn 348.000 lượt xem, thu hút hơn 300 người tham gia sự kiện “Cơ Tu-Gether: Cùng nhau dạo bản” được tổ chức tại Bảo tàng Đà Nẵng. Dự án cũng nhận được sự quan tâm của báo chí với 42 bài báo và bản tin, trong đó có sự xuất hiện trên VTV5, nhiều bản tin của Báo và Đài Phát thanh Truyền hình Đà Nẵng, cùng ấn phẩm báo in Tuần Tin Tức Thông tấn xã Việt Nam – kênh thông tin chính thống do TTXVN phát hành.
Triển lãm “Cơ Tu-gether” được tổ chức tại Bảo tàng Đà Nẵng vào tháng 11/2025 với sự tham gia của đông đảo công chúng. Tại đây, nghệ nhân A Lăng Mỹ hướng dẫn các bạn trẻ nghề đan lát truyền thống của người đồng bào.
Những con số ấy cho thấy khi văn hoá Cơ Tu được kể lại bằng góc nhìn trẻ trung, gần gũi và chân thành, di sản hoàn toàn có thể chạm đến cộng đồng rộng lớn hơn. Với nhóm Zỏi Zang, giá trị lớn nhất không nằm ở thành tích truyền thông, mà ở việc ngày càng có nhiều bạn trẻ bắt đầu quan tâm, tìm hiểu và chủ động tiếp cận văn hoá Cơ Tu – điều mà trước đây chính họ cũng từng vô tình bỏ qua.
Đằng sau hành trình lan tỏa ấy là những ngày làm việc với cường độ cao, khi cả nhóm phải song song giữa nghiên cứu văn hoá, sản xuất nội dung, tổ chức sự kiện, làm việc với bảo tàng và hoàn thành các học phần trên lớp. Có những giai đoạn lịch làm việc dày đặc đến mức các thành viên chỉ kịp trao đổi với nhau qua những dòng tin nhắn lúc nửa đêm, nhưng chính áp lực đó lại giúp họ học cách phối hợp, lắng nghe và trưởng thành hơn trong vai trò của những người làm truyền thông văn hoá.
Cột mốc đáng nhớ nhất của dự án là chuyến đi thực tế đến thôn Tà Lang – Giàn Bí, nơi nhóm được trực tiếp gặp gỡ và trò chuyện cùng đồng bào Cơ Tu. Tại đây, văn hoá không còn nằm trên trang giấy hay trong khung hình, mà hiện diện qua từng câu chuyện đời, từng nếp sinh hoạt và cách người Cơ Tu gìn giữ bản sắc qua nhiều thế hệ. Trải nghiệm ấy giúp nhóm hiểu rằng văn hoá không chỉ để “ghi chép”, mà cần được “chạm” và “cảm” bằng sự tôn trọng và thấu hiểu.
Những nụ cười tươi và ánh mắt tự hào của nhóm đồ án khi thành công mang đến Hội đồng bảo vệ khóa luận không gian văn hoá Cơ Tu rực rỡ, giàu bản sắc.
Xuyên suốt hành trình Cơ Tu-Gether là sự đồng hành bền bỉ của giảng viên hướng dẫn và các cộng tác viên nhiệt huyết, những người luôn sẵn sàng hỗ trợ nhóm trong mọi giai đoạn triển khai. Nhờ đó, giữa áp lực và thử thách, dự án được xây dựng bằng tinh thần học hỏi nghiêm túc và tình yêu dành cho văn hoá bản địa.
Khép lại dự án, nhóm Zỏi Zang gửi lời cảm ơn chân thành đến các giảng viên đã luôn đồng hành, hướng dẫn và tạo điều kiện trong suốt quá trình thực hiện đồ án, đồng thời tri ân những người bạn đồng đội đã kiên trì, tin tưởng và cùng nhau viết nên một hành trình ý nghĩa mang tên Cơ Tu-Gether – nơi văn hoá Cơ Tu được kể lại bằng trái tim của người trẻ.
