Dự án “Rối Tễu Nhờ” của nhóm sinh viên Trường Đại học FPT biến múa rối nước từ một loại hình nghệ thuật truyền thống mang tính trình diễn thành trải nghiệm văn hoá sống, gần gũi với thế hệ trẻ.

Tại sảnh một trung tâm thương mại tại Hà Nội, sân khấu thủy đình thu nhỏ bất ngờ trở thành tâm điểm khi tiếng trống, tiếng nhạc dân gian vang lên giữa dòng người qua lại. Khán giả trẻ đứng kín xung quanh, nhiều người lần đầu dừng lại xem trọn vẹn một tích trò múa rối nước, chăm chú theo dõi từng chuyển động của con rối trên mặt nước, rồi bật cười trước những màn tung hứng hóm hỉnh của chú Tễu. Đó là buổi biểu diễn “Thuỷ Đình Vọng Ảnh” do nhóm sinh viên K17, K18 chuyên ngành Truyền thông đa phương tiện Trường Đại học FPT tổ chức, thuộc khuôn khổ đồ án tốt nghiệp.

Khán giả vây kín thưởng thức buổi biểu diễn múa rối nước do sinh viên FPTU tổ chức.

Dự án được thực hiện bởi các sinh viên Hoàng Quốc Đạt, Nguyễn Quang Trường, Nguyễn Lan Phương, Mai Lan Phương và Phạm Bùi Thảo Vy. Ý tưởng thực hiện đồ án xuất phát từ thực trạng: tại các nhà hát múa rối nước, khán giả chủ yếu là khách du lịch quốc tế, trong khi người trẻ Việt Nam, những người được kỳ vọng kế thừa di sản, lại dần vắng bóng.

Từ quan sát này, nhóm nhận ra vấn đề không nằm ở việc giới trẻ thiếu tự hào dân tộc, mà là thiếu những “điểm chạm văn hoá” đủ gần gũi để họ chủ động tiếp cận. “Rối Tễu Nhờ” vì thế được xây dựng với mục tiêu kéo gần khoảng cách, chuyển đổi múa rối nước từ một trải nghiệm “phải xem” sang “muốn xem”.

Tên gọi dự án cũng phản ánh rõ định hướng này. “Rối Tễu Nhờ” là một cách chơi chữ giữa truyền thống và hiện đại, khi đọc lái thành “Nhớ Tễu rồi”, gợi nhắc về ký ức và tình cảm với di sản. Trong đó, hình tượng chú Tễu – nhân vật linh hồn của sân khấu rối nước – được giữ nguyên giá trị biểu trưng, nhưng được “đặt lại” trong ngữ cảnh đời sống của Gen Z, trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn.

Ban tổ chức sự kiện múa rối nước gồm sinh viên Trường Đại học FPT và các cộng tác viên.

Khảo sát định lượng trên hơn 200 bạn trẻ tại Hà Nội cho thấy một thực tế đáng chú ý: múa rối nước vẫn có sức hút ban đầu khá cao với 74,5% người được hỏi thể hiện sự chú ý, nhưng tỷ lệ chuyển đổi sang hành động thực tế như mua vé hoặc tham gia trải nghiệm chỉ đạt 37,8%. Theo nhóm, rào cản chính đến từ định kiến “cũ kỹ, khô khan” và cách truyền thông mang tính hàn lâm, thiếu tương tác.

Để giải bài toán này, “Rối Tễu Nhờ” được triển khai như một chiến dịch truyền thông tích hợp thay vì một dự án học thuật đơn lẻ. Nhóm xây dựng hệ sinh thái nội dung đa nền tảng, với Facebook đóng vai trò kênh lõi cho các bài viết chuyên sâu, trong khi TikTok được tận dụng để lan toả các video ngắn mang tính giải trí, sử dụng meme và ngôn ngữ mạng xã hội. 

Song song với hoạt động online, nhóm đặc biệt chú trọng các trải nghiệm thực tế. Các series nội dung như “Tễu Tâm Tình”, “Tễu Tỉ Tê” hay podcast “Vén mành tre, Nghe chuyện rối” đóng vai trò xây dựng nhận thức, trong khi các sự kiện offline trở thành điểm chạm quyết định. 

Các nhân vật rối nước truyền thống được trưng bày tại không gian trải nghiệm.

Chính các trải nghiệm trực tiếp này đã tạo ra hiệu ứng bùng nổ. Lượng người tham gia đông vượt dự kiến của nhóm, khu vực tổ chức liên tục kín chỗ, vật tư workshop được sử dụng hết ngay trong ngày đầu. Dữ liệu ghi nhận dự án lọt top 10 sự kiện tiêu biểu trong tuần theo thống kê của Kompa.ai, cho thấy mức độ lan toả vượt ra ngoài phạm vi một hoạt động sinh viên.

Một trong những điểm then chốt giúp dự án giữ được tính xác thực là sự đồng hành của các chuyên gia và nghệ nhân. Dự án nhận được sự cố vấn của nghệ nhân Phan Thanh Liêm, Nhà hát múa rối Việt Nam cùng Tiến sĩ Nguyễn Thu Huệ, đảm bảo các yếu tố chuyên môn không bị sai lệch trong quá trình sáng tạo nội dung. Nhóm lựa chọn hướng đi kết hợp giữa giáo dục và giải trí, làm mới cách kể chuyện nhưng không can thiệp vào cấu trúc hay kịch bản truyền thống.

Trong quá trình triển khai, thách thức lớn nhất đến từ hạn chế về kinh phí và rào cản tiếp nhận ban đầu của công chúng trẻ. Bên cạnh đó là các vấn đề vận hành thực tế như quá tải khán giả, thiếu vật tư, âm thanh không đảm bảo trong không gian mở. Tuy nhiên, chính những tình huống này lại trở thành bài học thực tiễn về quản trị rủi ro và tổ chức sự kiện cho nhóm.

Sau 4 tháng triển khai (từ tháng 1 đến tháng 4/2026), dự án ghi nhận hơn 365.000 lượt xem trên Facebook, hơn 28.000 lượt truy cập và hơn 3.200 lượt theo dõi, đạt và vượt mục tiêu đề ra ban đầu về độ phủ và tương tác. Quan trọng hơn, sự đón nhận của người trẻ không chỉ thể hiện qua con số mà còn qua hành vi thực tế: sẵn sàng tham gia, tương tác và chủ động tìm hiểu sâu hơn về múa rối nước.

Các em nhỏ chăm chú theo dõi biểu diễn.

Từ dự án này, nhóm rút ra một nhận định cốt lõi: di sản không phải là một thực thể tĩnh mà là nguồn cảm hứng có thể được “kích hoạt” nếu tìm đúng cách tiếp cận. Thay vì phụ thuộc vào công nghệ phức tạp, việc tạo ra những điểm chạm cảm xúc nguyên bản, nơi người trẻ có thể trực tiếp nghe, nhìn và trải nghiệm, mới là yếu tố quyết định.

Với các thành viên, “Rối Tễu Nhờ” không chỉ là một bài tập học thuật mà còn là bước chuyển trong nhận thức, từ niềm tự hào văn hoá mang tính khái niệm sang sự thấu hiểu và mong muốn góp phần gìn giữ di sản. Đây cũng là minh chứng cho cách sinh viên có thể đưa kiến thức về truyền thông, sự kiện và xây dựng thương hiệu vào giải quyết những bài toán văn hoá xã hội cụ thể, tạo ra giá trị vượt ra ngoài khuôn khổ giảng đường.