Bằng sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn, nghệ thuật truyền thống cùng công nghệ AR, AI hay sách nổi Pop-up 3D… hàng loạt dự án của sinh viên Trường Đại học FPT (FPTU) đã mang tới những góc nhìn mới mẻ và đặc biệt về lịch sử và di sản dân tộc.
Không phải ngẫu nhiên khi hàng trăm đồ án tốt nghiệp của sinh viên FPTU những năm gần đây lại tìm về đề tài lịch sử, di sản văn hóa Việt Nam. Điểm chạm đầu tiên đến từ những học phần bắt buộc mang đậm bản sắc dân tộc như nhạc cụ truyền thống, võ Vovinam, những khơi mở về nguồn cội được lồng ghép trong các môn học. Cùng với đó, chương trình đào tạo qua dự án thực tế (project-based learning), thực hiện đồ án liên ngành hay học phần trải nghiệm khởi nghiệp… đã cung cấp một nền tảng vững chắc để sinh viên sẵn sàng dấn thân vào những hướng đi khó, đòi hỏi nhiều công sức.
Như với đề tài lịch sử, không ít sinh viên đã chọn cách làm mới, “hồi sinh” sử Việt, biến những kiến thức khô khan trong sách giáo khoa thành sản phẩm sống động, có giá trị thương mại và lan tỏa được trong cộng đồng. Dưới đây là những dự án tiêu biểu minh chứng cho năng lực thực chiến, tư duy khởi nghiệp, kiến thức liên ngành… được hình thành từ hệ sinh thái khác biệt tại FPTU.
Nếp Gấp Non Sông: “Đánh thức” di sản bằng sách pop-up 3D & công nghệ AR
Năm nữ sinh khóa 17 FPTU cơ sở Hà Nội – Nguyễn Thị Hường, Phạm Thị Thái Huyền, Phạm Thị Khánh Bằng, Trần Thị Thùy Linh cùng đến từ chuyên ngành Digital Marketing và Lê Thị Hạnh từ chuyên ngành Kinh doanh quốc tế – đã luôn trăn trở về một cách tiếp cận những trang sử Việt một cách sáng tạo theo ngôn ngữ của người trẻ. Sau nhiều thử nghiệm, nhóm đã quyết định lấy nền là những nếp gấp giấy thủ công kết hợp cùng công nghệ thực tế ảo tăng cường (AR) để biến những kiến thức lịch sử vốn bị coi là khô khan trở thành một trải nghiệm thị giác sống động và đầy cảm hứng.
Hình ảnh Hoàng thành Thăng Long trong trang sách pop up kết hợp AR.
Nguyễn Thị Hường – Trưởng nhóm dự án chia sẻ: “Tên gọi của dự án – “Nếp Gấp Non Sông” không chỉ đơn thuần là mô tả kỹ thuật. Mỗi “nếp gấp” là một ý tưởng sáng tạo giúp hình thành không gian ba chiều, tái hiện sống động các địa danh. Còn “non sông” chính là biểu trưng cho niềm tự hào dân tộc, là sợi dây kết nối thế hệ trẻ với nguồn cội. Trên mỗi trang sách pop-up, một mã QR được đặt tinh tế. Khi người đọc sử dụng điện thoại thông minh để quét mã này, họ sẽ được dẫn trực tiếp đến một không gian số. Tại đây, bên cạnh việc cung cấp thêm các thông tin lịch sử chuyên sâu, dự án còn mở ra chế độ trải nghiệm AR”.
Làm nội dung về lịch sử chưa bao giờ là dễ dàng, nhất là khi phải cân bằng giữa yếu tố thẩm mỹ và tính chính xác học thuật. Đối với nhóm, tính chuẩn xác là “trục xương sống” không được phép sai lệch. Toàn bộ bối cảnh, kiến trúc và trang phục trong ấn phẩm đầu tay “Nền Đất Tổ” (tái hiện Hoàng thành Thăng Long) đều được nghiên cứu kỹ lưỡng từ các nguồn tư liệu tin cậy. “Trải nghiệm thị giác được dùng như cánh cửa dẫn dắt người đọc, còn giá trị học thuật là cốt lõi. Chúng em chỉ sáng tạo ở nhịp mở, chuyển cảnh và cảm xúc không gian để câu chuyện trở nên mới lạ hơn”, thành viên nhóm cho biết.
Dù chọn dấn thân vào một lĩnh vực đầy thách thức với kỹ thuật phức tạp và chi phí sản xuất không hề nhỏ, “Nếp Gấp Non Sông” đã chứng minh sức hút mạnh mẽ. Chỉ trong vòng 1 tháng, dự án đã mang về doanh thu hơn 31 triệu đồng, vượt xa mục tiêu KPI ban đầu đề ra. Sức nóng của dự án còn lan tỏa mạnh mẽ trên không gian số với hàng nghìn người theo dõi Fanpage và tiếp cận gần 16.000 lượt khách hàng tiềm năng.
Không chỉ dừng lại ở những con số thương mại, giá trị thực tiễn của dự án còn được khẳng định thông qua các buổi trải nghiệm trực tiếp tại các trường THPT Thạch Thất, THCS Nguyễn Trực và THCS Đỗ Động. Tại đây, nhóm đã tiếp cận trực tiếp với gần 1.300 học sinh, tạo nên một không gian tương tác văn hóa sôi nổi chưa từng có. Chính sự đón nhận nhiệt tình này đã khiến toàn bộ số lượng ấn bản đầu tiên nhanh chóng cháy hàng vào tháng 1/2026, đánh dấu một cột mốc quan trọng cho một dự án khởi nghiệp sinh viên.
Đại diện nhóm chia sẻ, ưu thế đào tạo FPTU đã góp phần quan trọng trong việc nâng tầm dự án: “Việc được làm dự án thực tế xuyên suốt quá trình học, đặc biệt thông qua các môn Trải nghiệm khởi nghiệp 1 & 2, đã giúp sinh viên tiếp cận tư duy khởi nghiệp một cách bài bản. Ngoài ra, đồng hành cùng nhóm là giảng viên hướng dẫn Vương Tiểu Oanh, người giữ vai trò dẫn dắt chuyên môn, phản biện và đảm bảo dự án đi đúng hướng. Cô nghiêm túc trong chuyên môn nhưng luôn tôn trọng sự sáng tạo, cho chúng em không gian thử và sai. Đặc biệt, nhà trường cũng hỗ trợ rất lớn về mặt truyền thông cho dự án thông qua các nền tảng social cũng như tiếp cận qua một số sự kiện quy mô hay thậm chí lên sóng truyền hình. Nhờ những sự hỗ trợ đó, nhóm đã bứt phá về doanh thu hay tiếp cận số lượng người dùng rất lớn”.
AR StoryLand: Đưa lịch sử đến thế hệ măng non qua công nghệ 4.0
Xuất phát từ niềm say mê lịch sử kết hợp với tình yêu công nghệ, nhóm sinh viên K17 chuyên ngành Digital Marketing của FPTU gồm Nguyễn Hà Thanh, Phạm Hải Yến, Nga Nguyễn, Thiều Anh Đức và Đặng Hữu Trung luôn ấp ủ mong muốn khơi dậy tình yêu lịch sử cho các em nhỏ cấp 1, cấp 2 và rồi AR StoryLand ra đời.
Để truyền tải tinh thần kiên cường của các nữ anh hùng Việt Nam qua những câu chuyện lịch sử, kết hợp kể chuyện và công nghệ AR để các nhân vật sống động hiện lên ngay trước mắt. Ấn phẩm đầu tay “Việt Nữ Sử: Việt Nữ Anh Hùng” đã ra đời, tích hợp công nghệ AR: Khi người dùng quét camera điện thoại vào sách, các nhân vật và câu chuyện lịch sử sẽ hiện lên dưới dạng hình ảnh chuyển động, có cả giọng đọc thuyết minh. Đây là một cách tiếp cận giáo dục đa giác quan, giúp trẻ vừa học vừa chơi, vừa tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên.
Quá trình hiện thực hóa ý tưởng, nhóm sinh viên liên ngành phải nắm vững nhiều lĩnh vực, từ xuất bản sách, lập trình ứng dụng, thiết kế đồ họa đến sản xuất video. Ngân sách lớn và thời gian vỏn vẹn 3 tháng càng khiến mọi thứ trở nên áp lực hơn. Tuy nhiên, nhóm đã vượt qua khó khăn bằng cách xây dựng kế hoạch thực hiện chi tiết và bóc tách chi phí hợp lý. Khi các thành viên mang sản phẩm đến thử nghiệm tại các trường học, ánh mắt tò mò, thích thú của các bạn học sinh khi lần đầu trải nghiệm ứng dụng AR, những tiếng reo lên ngạc nhiên khi nhân vật lịch sử xuất hiện ngay trước mắt… là những trải nghiệm quý giá đã khiến nhóm sinh viên thấy nỗ lực thật sự xứng đáng.
Bằng nỗ lực không ngừng, dự án AR StoryLand nhanh chóng gặt hái nhiều thành tựu nổi bật: cuốn sách đầu tay “Việt Nữ Sử: Việt Nữ Anh Hùng” được Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp phép; ứng dụng AR StoryLand cũng chính thức có mặt trên Apple Store và Google Play, khẳng định tính khả thi về mặt công nghệ. Chỉ sau thời gian ngắn triển khai, dự án đã tiếp cận hơn 4.000 học sinh và giáo viên, mang lại trải nghiệm học tập mới mẻ và tạo doanh thu hơn 30 triệu đồng.
Chỉ sau thời gian ngắn triển khai, dự án đã tiếp cận hơn 4.000 học sinh và giáo viên
Đại diện nhóm cho biết: “Môi trường đào tạo tại FPTU thực sự là một bệ phóng để biến lý thuyết thành hành động thực tiễn. Các học phần về khởi nghiệp, marketing, lập trình di động… tại FPTU đã tạo nền tảng để sinh viên biết cách đưa một ý tưởng từ bản nháp đến sản phẩm hoàn chỉnh, đồng thời hiểu cách tiếp cận thị trường và khách hàng. Điểm khác biệt tại FPTU là một hệ sinh thái học tập khuyến khích sinh viên dám làm, dám sai và dám sửa, với sự đồng hành của giảng viên, mentor và doanh nghiệp. Việc được phép thử nghiệm, va chạm và liên tục điều chỉnh giúp nhóm bước vào buổi bảo vệ với một sản phẩm đã qua phản biện, thử nghiệm và có chiến lược phát triển rõ ràng”.
The Việt Tales: Board game “Sử Trận Bùng Nổ” vào lớp học
Nhen nhóm ý tưởng thành lập một doanh nghiệp chuyên về sản xuất và bán các mặt hàng board game, kết hợp giữa yếu tố lịch sử – giải trí, nhóm sinh viên K17, ngành Quản trị kinh doanh của FPTU bao gồm Phan Nguyễn Phúc An, Phan Ngọc Phương Thảo, Đặng Thị Khánh Vi, Ngô Tứ Quỳnh Như, Hoàng Đoàn Quốc Nguyên đã thực hiện đồ án tốt nghiệp với tên gọi The Việt Tales.
Nhóm sinh viên đã chuyển hóa các trận đánh lịch sử thành cuộc đấu trí chiến thuật qua bộ board game “Sử Trận Bùng Nổ” gồm 62 lá bài. Để chiến thắng, người chơi bắt buộc phải đọc, nhớ và vận dụng linh hoạt các thuộc tính, dữ kiện lịch sử về cuộc kháng chiến chống Pháp cùng các vĩ nhân dân tộc.
The Việt Tales đã tổ chức các buổi chơi thử tại nhiều trường học.
Quá trình phát triển dự án là cả một câu chuyện về sự sáng tạo không ngừng nghỉ. Phúc An – Trưởng nhóm The Việt Tales chia sẻ: “Để trò chơi vừa hấp dẫn vừa giàu tính giáo dục, cả nhóm đã cùng nhau cẩn thận thiết kế từng lá bài với lối chơi thông minh. Thêm vào đó, các nhân vật lịch sử, sự kiện trọng đại cũng được chúng em chọn lọc kỹ lưỡng từ sách giáo khoa và các tài liệu tham khảo uy tín. Đặc biệt, nhóm còn tích hợp vào trò chơi các cơ chế yêu cầu người chơi phải đọc, nhớ và vận dụng các chi tiết lịch sử để giành lợi thế. Đây sẽ là chìa khóa giúp học sinh chủ động tiếp cận kiến thức, thay vì thụ động đón nhận”.
Để hoàn thiện sản phẩm ở chất lượng cao nhất, The Việt Tales đã tổ chức các buổi chơi thử tại nhiều trường học, lắng nghe ý kiến từ chính giáo viên, học sinh và không ngừng cải tiến. Ngoài ra, từng chi tiết từ kích thước lá bài, hình ảnh minh họa đến thiết kế hộp bài, nhóm đều tâm huyết chỉnh sửa tỉ mỉ sao cho đảm bảo sự tiện lợi mà vẫn đủ sức hấp dẫn.
Là một sản phẩm liên quan đến lĩnh vực giáo dục, lịch sử, tính chính xác luôn là yếu tố đặt lên hàng đầu. The Việt Tales đã xin sự kiểm duyệt và đánh giá từ các chuyên gia, đơn vị uy tín như Nhà trưng bày Hoàng Sa (Đà Nẵng), Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Thừa Thiên – Huế. Sau đó, nhóm mới tiến hành điều chỉnh sao cho thích hợp nhất.
Sự đón nhận của giới trẻ với board game là động lực lớn cho nhóm The Viet Tales.
Phúc An nhấn mạnh về vai trò của môi trường đào tạo: “Có những lúc chúng em cảm thấy khối lượng công việc vô cùng quá tải. Vì quỹ thời gian của cả nhóm phải dành cho cả việc đi học và hoàn thành đồ án. Mặc dù thời gian đầu, chất lượng công việc bị giảm sút, nhưng nhờ những buổi họp cùng các giảng viên hướng dẫn, nhóm chúng em đã lấy lại phương hướng và bắt tay ngay vào chỉnh lý những phần chưa hoàn thiện”. Đại diện nhóm cũng cho biết thêm: Năng lực nghiên cứu thị trường được hình thành trong quá trình học tại đã giúp nhóm cân bằng giữa yếu tố giải trí và giáo dục, giúp bộ game nhanh chóng được áp dụng thử nghiệm tại 4 trường THCS/THPT và nhận lời khen, sự hưởng ứng từ các giáo viên, học sinh cũng như các nhà chuyên môn.
Sao Đầu Mũ: Thắp sáng ký ức thời chiến bằng phim tài liệu AI và triển lãm nhập vai
Lấy cảm hứng từ hình ảnh người lính “Trên đầu đội mũ có sao, vai đeo quân hàm, nặng gánh với nước non”, nhóm sinh viên K17 chuyên ngành Truyền thông đa phương tiện đã triển khai chiến dịch “Sao Đầu Mũ” với mục tiêu đưa lịch sử đến gần hơn với giới trẻ, tôn vinh các anh hùng dân tộc và làm mới cách kể về lịch sử từ năm 1945 đến nay thông qua công nghệ hiện đại.
Dự án nổi bật với series phim tài liệu 4 tập “Sao Trên Chiến Trận”, ghi lại ký ức thực tế từ các cựu chiến binh, kết hợp phục dựng kỹ thuật số những bức ảnh tư liệu lịch sử. Không lạm dụng công nghệ làm biến chất lịch sử, nhóm tuân thủ nguyên tắc khắt khe: “Cảm xúc phải chạm nhưng không được vượt quá sự thật”. Mỗi tấm ảnh được phục dựng đều được đối chiếu lại với nhân vật thật hoặc thân nhân, để hình ảnh được chân thật nhất.
Thành viên Nguyễn Hữu Trường chia sẻ: “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phục dựng tư liệu lịch sử là một thách thức lớn không chỉ về mặt kỹ thuật mà còn về tính chân thực. Nhóm sử dụng nhiều công cụ kết hợp: Photoshop để xử lý màu cơ bản và phục hồi chi tiết cũ kỹ; Nordy AI (phát triển bởi người Việt) để nâng độ phân giải và chọn lọc chi tiết; Kling AI và Hailuo AI hỗ trợ tạo chuyển động từ ảnh tĩnh; một số mô hình GANs được huấn luyện riêng để đảm bảo tính chính xác”.
Đỉnh điểm cảm xúc là phân cảnh phục dựng khoảnh khắc Đại tá Nguyễn Văn Tàu (bí danh Tư Cang – Cụm trưởng tình báo H.63), người từng hoạt động bí mật gần 30 năm trong lòng địch, trở về bên gia đình vào đêm 30/4/1975, tái tạo sống động từng nếp nhăn và biểu cảm đoàn tụ.
Tính đến đầu tháng 8/2025, nhóm đã phục dựng hơn 200 bức ảnh, ghi lại hơn 20 câu chuyện của các chiến sĩ biệt động, anh hùng lực lượng vũ trang thành bằng hình ảnh, lời kể và các yếu tố đa phương tiện. Loạt video được đăng tải trên mạng xã hội như Facebook, TikTok, chiến dịch thu hút hơn 2 triệu lượt xem trên tất cả các nền tảng, hàng trăm bình luận và chia sẻ.
Ngoài ra, dự án không chỉ bùng nổ trên không gian số mà còn bước ra thực tế, mang đến trải nghiệm lịch sử sống động và gần gũi hơn cho người trẻ. Nhóm đã tổ chức thực hiện triển lãm tương tác tại Bảo tàng Biệt động Sài Gòn – Gia Định, khai mạc cuối tháng 7/2025 nhân dịp Ngày Thương binh Liệt sĩ. Triển lãm “A Symphony of 45-05-25” này cũng là lần đầu tiên bảo tàng đưa yếu tố nhập vai và trò chơi hóa (gamification) vào hoạt động trưng bày nhưng đã gây ấn tượng mạnh mẽ với khách tham quan.
Dự án không chỉ bùng nổ trên không gian số mà còn bước ra thực tế, mang đến trải nghiệm lịch sử sống động và gần gũi hơn cho người trẻ.
Nói về thành quả của dự án, nhóm sinh viên đồng tình rằng FPTU đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Nhờ tinh thần khuyến khích sinh viên sáng tạo, kinh nghiệm được tiếp cận các dự án thực tế từ năm nhất và sự tận tâm từ các giảng viên đã giúp nhóm mạnh dạn triển khai một chiến dịch có nhiều yếu tố công nghệ và tương tác thực tế. FPTU không giữ sản phẩm của sinh viên trong phạm vi phòng học, mà chủ động mở đường để dự án tiếp cận các không gian văn hóa lớn và kênh truyền thông quốc gia. Nhờ đó, nhóm đã được xuất hiện trên hàng loạt đơn vị báo chí như VTV, Nhân dân, VTCNews, Tuổi trẻ, Tin tức… tạo nên một chiến dịch thành công vượt xa kỳ vọng.
Mật Lệnh 20s: “Giải mã” lịch sử từ ký ức đời thường của cựu chiến binh
Lấy thông điệp “Từ chuyện đời thường, hiểu điều phi thường”, chiến dịch Mật Lệnh 20s của nhóm sinh viên ngành Truyền thông FPTU thực hiện tiếp cận công chúng Gen Z không bằng các con số sự kiện khô cứng mà bằng những điểm chạm cảm xúc: lá thư, kỷ vật, giọng nói, bữa cơm thời chiến hay ký ức tuổi 20 của thế hệ đi trước. Nhóm sinh viên gồm Trần Thu Phương, Nguyễn Trà Giang, Đỗ Thị Ngọc Linh, Phan Quốc Hiệp và Trần Thị Ánh Dương đã khai thác những ký ức đời thường của các cựu chiến binh thành các nhiệm vụ trải nghiệm sáng tạo, để người trẻ chủ động bước vào hành trình tìm hiểu lịch sử.
Một trong những hoạt động để lại nhiều cảm xúc nhất của chiến dịch là chụp ảnh cưới và ảnh kỷ niệm dành tặng các cựu chiến binh, thương bệnh binh cùng người thân
Dự án gây ấn tượng qua chuỗi 3 giai đoạn kết hợp trọn vẹn giữa số hóa và thực tế: Series “Mật Lệnh Phi Thường”: Điểm chạm đầu tiên, nơi người trẻ được gặp gỡ những nhân vật lịch sử như Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân – người Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ, họa sĩ Lê Duy Ứng, nhà báo Phùng Huy Thịnh; Chuỗi Escape Room “Mật Lệnh Từ Lòng Đất”: Lấy cảm hứng từ Hầm T1, triển khai tại Vincom Hà Nội và Hải Phòng; Ngày hội “Mật Lệnh Ngày Trở Về”: Tổ chức tại Trung tâm Điều dưỡng Thương binh Thuận Thành, mang đến các gian hàng thời chiến, mô phỏng một phần đời sống sinh hoạt quân ngũ, lưu lại những bức ảnh kỷ niệm tại khu vực photobooth hay gửi gắm lời nhắn, câu chuyện qua Audio Guest Book.
Một trong những hoạt động để lại nhiều cảm xúc nhất của chiến dịch là chụp ảnh cưới và ảnh kỷ niệm dành tặng các cựu chiến binh, thương bệnh binh cùng người thân… Đáng chú ý, nhóm sinh viên còn kêu gọi quyên góp hiện kim và hiện vật để gửi tặng các cựu chiến binh, thương bệnh binh tại Trung tâm Điều dưỡng Thương binh Thuận Thành. Sau chuỗi hoạt động trải nghiệm và giao lưu, “Mật Lệnh 20s” tiếp tục phát động Cuộc thi sáng tạo đa phương tiện “Mật Lệnh Hai Thế Hệ”, khuyến khích người trẻ kể tiếp những ký ức lịch sử bằng ngôn ngữ sáng tạo của chính thế hệ mình.
Phía sau chiến dịch thành công là rất nhiều nỗ lực vượt thử thách của sinh viên FPTU.
Đại diện nhóm chia sẻ: “Năng lực truyền thông tích hợp (IMC) và thiết kế trải nghiệm (CX) trong quá trình học tại FPTU đã giúp nhóm xây dựng tư duy chiến dịch bài bản khi kết hợp trơn tru giữa truyền thông mạng xã hội, mô hình giải trí nhập vai (Escape Room/Gamification) và sự kiện kết nối cộng đồng trực tiếp. Ngoài ra, môi trường tại FPTU cũng rèn luyện tác phong làm việc chuyên nghiệp và đòi hỏi thẩm định chuyên môn khắt khe. Với Mật Lệnh 20s, để đảm bảo tính lịch sử và định hướng truyền thông phù hợp trong suốt chiến dịch, nhóm nhận được sự đồng hành, cố vấn chuyên môn từ nhà báo, cựu chiến binh Phùng Huy Thịnh và PGS.TS Nguyễn Đình Lê, nhà nghiên cứu thuộc Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội”.
Năm dự án trên chỉ là một phần nhỏ trong số hàng trăm đồ án sinh viên FPTU đã chọn lịch sử làm đề tài tốt nghiệp. Điểm chung giữa các nhóm không nằm ở kỹ thuật hay công nghệ, mà ở cách nhìn: lịch sử không phải thứ để học thuộc, mà là chất liệu để mỗi người kể lại theo cách của riêng mình. Có lẽ chính cách học cùng với thực tiễn, quen với việc biến ý tưởng thành sản phẩm thật ngay từ những năm tháng trên giảng đường, đã giúp các bạn đủ tự tin để thử sức với một đề tài không dễ.
