Từ Huế vào Cần Thơ để theo đuổi giấc mơ tại Trường Đại học FPT (FPTU), Nguyễn Văn Phong không ngờ lựa chọn khi ấy lại mở ra một hành trình nhiều dấu ấn. Với GPA 9,18/10, 3 công bố khoa học về trí tuệ nhân tạo (AI) và công việc kỹ sư AI tại FPT Software Cần Thơ ngay từ năm 3, nam sinh khép lại quãng đời sinh viên tại FPTU bằng danh hiệu Thủ khoa ngành Công nghệ thông tin.
Cánh cửa khác mở ra từ một lần lỡ hẹn
Trước khi trở thành Thủ khoa ngành Công nghệ thông tin tại Trường Đại học FPT cơ sở Cần Thơ, Nguyễn Văn Phong (chuyên ngành Trí tuệ nhân tạo) từng trải qua cú sốc lớn ở ngưỡng cửa đại học. Khi còn học tại Trường THPT Nguyễn Chí Thanh (Thừa Thiên Huế), Phong đã có hứng thú với lập trình từ những giờ học Pascal và sớm nhận thấy tiềm năng phát triển của lĩnh vực công nghệ thông tin. Bởi vậy, nam sinh hướng đến các trường có thế mạnh về công nghệ tại TP.HCM khi đăng ký xét tuyển đại học.
Nguyễn Văn Phong – Thủ khoa ngành Công nghệ thông tin, Trường Đại học FPT cơ sở Cần Thơ.
Thời điểm đó, Phong sở hữu chứng chỉ IELTS 7.0 và dự định sử dụng kết quả này để quy đổi điểm tiếng Anh trong xét tuyển đại học. Tuy nhiên, do chưa nắm rõ quy trình riêng của từng trường, cậu không hoàn tất các thủ tục cần thiết để được công nhận kết quả theo phương thức dự kiến. Cuối cùng, Phong không trúng tuyển vào các nguyện vọng đã đăng ký. “Em biết rằng mình đã thất bại vì sự bất cẩn của chính bản thân mình, em cảm thấy khá dằn vặt và thất vọng”, Phong nhớ lại.
Sau cú sốc, nam sinh từng nghĩ đến việc dành một năm ôn thi lại. Nhưng trong thời điểm còn nhiều băn khoăn ấy, người họ hàng đã chăm sóc, hỗ trợ Phong trong suốt chặng đường trưởng thành – khuyên cậu cân nhắc những cơ hội có thể nắm bắt ngay, thay vì chờ đợi thêm một năm trong tâm trạng hụt hẫng khi bạn bè cùng trang lứa đã bắt đầu cuộc sống đại học. Theo gợi ý của chú, Phong tìm hiểu Trường Đại học FPT cơ sở Cần Thơ. Khi biết trường vẫn còn nhận hồ sơ, cậu quyết định vào Nam học tập, bắt đầu cuộc sống sinh viên tại một thành phố cách xa quê nhà.
Đó không phải lựa chọn đầu tiên của Phong, nhưng lại trở thành bước ngoặt quan trọng. Nhờ chứng chỉ IELTS, cậu được miễn giai đoạn tiếng Anh chuẩn bị tại trường và được vào thẳng chuyên ngành. Điều này giúp Phong có thêm điều kiện tập trung vào chuyên môn và các hoạt động học thuật.
Nhìn lại quyết định năm ấy, Phong chia sẻ: “Em nghĩ rằng khi một cánh cửa khép lại sẽ có một cánh cửa khác mở ra và không nhất thiết phải đi qua một cánh cửa nhất định chúng ta mới đến được nơi mà chúng ta mong muốn”.
Với Phong, điều quan trọng không nằm ở việc mọi kế hoạch ban đầu có diễn ra đúng như dự tính hay không, mà ở khả năng nhìn nhận những gì đã xảy ra, tìm kiếm hướng đi mới và chủ động chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Chính tinh thần ấy đã theo cậu trong những năm học tại FPTU, từ quyết định chọn chuyên ngành AI đến hành trình nghiên cứu và làm việc tại doanh nghiệp.
Theo đuổi AI từ sự tò mò đến những công bố khoa học
Khi vào đại học, Phong chưa thực sự hiểu sâu về trí tuệ nhân tạo. Việc lựa chọn chuyên ngành này xuất phát từ mong muốn thử sức với một lĩnh vực cậu nhận thấy có nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức.
Từ nền tảng lập trình được tiếp cận ở phổ thông, Phong dần khám phá những bài toán phức tạp hơn trong quá trình học. Cậu chủ động tìm hiểu tài liệu, tham gia các cuộc thi chuyên môn và mở rộng kiến thức thông qua những dự án, hoạt động học thuật. Sau thời gian trải nghiệm, Phong nhận thấy AI phù hợp với định hướng của mình.
Kết thúc chương trình đại học sau 3 năm, nam sinh đạt GPA 9,18/10, điểm đồ án tốt nghiệp 9,0/10 và hai lần giành danh hiệu Cóc Vàng khối Kỹ thuật (danh hiệu cao nhất dành cho sinh viên xuất nhất nhất của khối ngành) vào các học kỳ Summer 2024 và Fall 2024. Bên cạnh đó, Phong cũng sở hữu chứng chỉ IELTS Academic 8.0.
Văn Phong tốt nghiệp trước thời hạn và trở thành kỹ sư AI ngay khi còn ngồi trên giảng đường.
Dấu ấn đáng chú ý trong hành trình học tập của Phong còn nằm ở hoạt động nghiên cứu khoa học. Cậu là đồng tác giả của 3 công trình liên quan đến việc ứng dụng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và kỹ thuật truy xuất thông tin tăng cường bằng dữ liệu bên ngoài (RAG) trong giáo dục cá nhân hóa.
Các nghiên cứu lần lượt tập trung vào xây dựng bộ dữ liệu và phương pháp cá nhân hóa phản hồi của LLM dựa trên học bạ; so sánh các mô hình embedding trong bài toán đo lường độ tương đồng ngữ nghĩa phục vụ RAG; và phát triển phương pháp RAG có khả năng điều chỉnh mô hình ngôn ngữ theo cấp độ học tập. Trong đó, công trình “Towards Personalized AI Education: Context-Aware Retrieval-Augmented Generation With Grade-Level LLM Adaptation” được đăng trên tạp chí Computer Applications in Engineering Education. Điểm chung của các hướng nghiên cứu này là tìm cách giúp AI khai thác thông tin phù hợp hơn với nhu cầu người học. Thay vì chỉ quan tâm đến khả năng tạo câu trả lời, các nghiên cứu đặt ra những câu hỏi về cách hệ thống lựa chọn dữ liệu liên quan, hiểu ngữ cảnh và điều chỉnh phản hồi theo trình độ học tập.
Với Phong, nghiên cứu là quá trình phải liên tục tự học và kiểm chứng. Khi gặp vấn đề chưa rõ, cậu tìm thêm tài liệu, đối chiếu các cách giải thích và thử nghiệm những phương án khác nhau. Trong quá trình đó, AI cũng được sử dụng như công cụ hỗ trợ tổng hợp, phân tích và diễn giải thông tin. Cách học của Phong bắt đầu từ việc tập trung nghe giảng để nắm kiến thức cốt lõi, sau đó chủ động tìm hiểu sâu hơn ngoài giờ học. Cậu không ngại tìm đến những nguồn tài liệu khác nhau khi gặp phần kiến thức khó, đồng thời trao đổi với bạn bè để cùng tháo gỡ vấn đề.
Theo Phong, sự tận tâm của giảng viên và môi trường học tập cởi mở tại FPTU cũng góp phần tạo điều kiện để cậu tự tin đặt câu hỏi, trao đổi những nội dung chưa hiểu và tìm tòi sâu hơn. Với một lĩnh vực thay đổi nhanh như AI, khả năng tự học và tinh thần sẵn sàng cập nhật kiến thức trở thành những yếu tố quan trọng để duy trì tiến bộ.
Không chỉ có những dòng code
Nếu thành tích học tập và nghiên cứu cho thấy sự tập trung cao của Phong vào chuyên môn, thì những hoạt động ngoài giảng đường lại hé lộ một khía cạnh khác của chàng trai ngành AI: sẵn sàng bước ra khỏi vùng quen thuộc để thử sức ở những lĩnh vực mới. Trong thời gian học tại FPTU, Phong từng giữ vai trò Phó Chủ tịch học thuật Câu lạc bộ Tiếng Anh từ học kỳ Fall 2024 đến Summer 2025. Cậu cũng tham gia nhiều cuộc thi lập trình và hackathon AI như ICPC, Face Analysis Challenge, Data Augmentation Challenge, OlpAI, FAlgo, F-TalentCode, UIT Data Science Challenge và Danang Code League.
Tuy nhiên, những trải nghiệm đáng nhớ của Phong không chỉ đến từ các sân chơi công nghệ. Năm 2024, cậu cùng đồng đội giành giải Nhất bảng phim ngắn F-Lens năm 2024. Sang năm 2025, với một đội hình mới, Phong tiếp tục gặt hái thành công và giành giải Ba tại cuộc thi này. Chia sẻ về cơ duyên đến với làm phim, Phong cho biết nó khá tình cờ, khi một người anh trong câu lạc bộ rủ Phong tham gia quay video. Từ lời mời ấy, cậu có cơ hội làm quen với những người có kinh nghiệm, thử diễn trước ống kính và phối hợp với các thành viên thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau.
Văn Phong (giữa) tích cực tham gia các cuộc thi học thuật, nghiên cứu khoa học.
Bên cạnh đó, Phong cùng đội Vietricesmart cũng lọt vào top 15 Business Challenge 2025 và giành giải Triển vọng tại cuộc thi này. Được biết đây là sân chơi dành cho những “doanh nhân sinh viên” sẵn sàng biến ý tưởng thành giải pháp, ứng dụng AI để giải quyết những bài toán thực tế Cậu cũng đạt giải Ba tại FAlgo 2025 – cuộc thi học thuật về công nghệ, là không gian phát hiện, bồi dưỡng các “nhân tố xuất sắc” cho đội tuyển FPTU tham gia cuộc thi danh giá như: Olympic tin học sinh viên và ACM/ICPC. Những hoạt động này giúp Phong rèn luyện khả năng thuyết trình, trình bày ý tưởng trước đông người và phối hợp nhóm – các kỹ năng cần thiết khi đưa một giải pháp công nghệ đến với người sử dụng.
Một trải nghiệm khác mà Phong cảm thấy có ý nghĩa là tham gia hỗ trợ các buổi đào tạo về ứng dụng AI trong học tập và giảng dạy dành cho giáo viên THPT. Đây là dịp để cậu vận dụng những kiến thức đã học vào hoạt động hỗ trợ cộng đồng, thay vì chỉ giới hạn việc học trong lớp hay các dự án nghiên cứu. Phong cho rằng môi trường tại FPTU không chỉ mang đến cơ hội phát triển chuyên môn mà còn giúp sinh viên khám phá những khả năng khác của bản thân. Với cậu, việc học công nghệ không đồng nghĩa với chỉ tham gia các cuộc thi lập trình. Những trải nghiệm về ngôn ngữ, phim ảnh, khởi nghiệp hay hoạt động cộng đồng đều góp phần mở rộng góc nhìn và giúp người học hiểu hơn về cách làm việc cùng những người có nền tảng khác mình.
Từ Huế vào miền Tây: Trưởng thành qua những khác biệt
Quyết định vào Cần Thơ học tập cũng đồng nghĩa với việc Phong phải làm quen với một môi trường sống mới. Khác biệt về giọng nói, cách dùng từ và một số nét văn hóa vùng miền khiến những ngày đầu của chàng trai xứ Huế có không ít bỡ ngỡ.
Phong kể có những từ ngữ quen thuộc với người miền Tây nhưng lại mang nghĩa khác trong cách hiểu của mình. Chẳng hạn, khi nghe từ “tẩy”, cậu liên tưởng đến cục tẩy hay còn gọi là gôm; trong khi đó, một số cách dùng từ trong giao tiếp thường ngày cũng khiến cậu mất thời gian để hiểu đúng ngữ cảnh.
Không chỉ phải học cách hiểu người khác, Phong còn từng ngại khi cách nói của mình khiến người đối diện chưa hiểu hết ý. Từ những trải nghiệm đó, cậu dần nhận ra tầm quan trọng của việc điều chỉnh cách diễn đạt để giao tiếp hiệu quả hơn. “Việc xuất phát từ ban ngôn ngữ cho em hiểu rằng một yếu tố quan trọng trong giao tiếp đó chính là hiệu quả giao tiếp, không quan trọng chúng ta nói tiếng Việt, tiếng Anh, giọng miền Nam, giọng Huế, mà quan trọng là làm sao chúng ta lựa chọn được ngôn ngữ, phương tiện phù hợp đối với từng đối tượng mà chúng ta giao tiếp cùng”, Phong chia sẻ.
Vì vậy, cậu chủ động điều chỉnh cách nói để mọi người dễ hiểu nhau hơn. Với Phong, đó không phải là từ bỏ giọng nói quê hương, mà là cách giúp việc giao tiếp thuận tiện và giảm bớt những khó khăn không cần thiết. Sự khác biệt về văn hóa cũng mang đến cho cậu những trải nghiệm mới. Dần dần, Phong nhận thấy mình cởi mở hơn, dễ dàng kết nối với những người xung quanh và học hỏi được nhiều điều từ môi trường sống mới.
Nhìn lại quãng thời gian ấy, nam sinh không xem việc thích nghi đơn thuần là thay đổi cách nói hay làm quen với nếp sinh hoạt khác biệt. Đó còn là quá trình học cách lắng nghe, tôn trọng những góc nhìn khác nhau và chủ động bước ra khỏi vùng an toàn. Những trải nghiệm này góp phần làm nên một quãng đời sinh viên nhiều màu sắc, bên cạnh những giờ học, công trình nghiên cứu và cuộc thi chuyên môn.
Từ thực tập sinh đến kỹ sư AI khi còn trên giảng đường
Trong học kỳ Fall 2025, Phong tham gia học kỳ đào tạo tại doanh nghiệp (On-the-Job Training – OJT) trong một nhóm AI của FPT Software với sự hỗ trợ kết nối từ Phòng Quan hệ doanh nghiệp của trường. Đây là giai đoạn giúp cậu tiếp xúc trực tiếp với công việc, hiểu rõ hơn cách một nhóm kỹ thuật phối hợp để giải quyết vấn đề và phát triển sản phẩm.
Một trải nghiệm đáng nhớ là lần Phong cùng nhóm thực tập sinh trình bày sản phẩm AI do cả nhóm phát triển trong workshop trước hơn 60 nhân viên công ty. Từ quá trình tìm hiểu khó khăn thực tế, xây dựng giải pháp đến việc trình bày kết quả, cậu có cơ hội quan sát cách kiến thức chuyên môn được vận dụng trong môi trường doanh nghiệp.
Cùng với các cộng sự, Văn Phong (ngoài cùng, bên trái) thực hiện đồ án tốt nghiệp về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ nhận diện bệnh trên tôm.
Sau kỳ OJT, nhận thấy bản thân phù hợp với công việc và muốn tích lũy thêm kinh nghiệm thực tế, Phong chủ động trao đổi với quản lý dự án và trưởng nhóm về nguyện vọng tiếp tục làm việc. Từ tháng 1/2026, cậu chính thức trở thành kỹ sư AI tại FPT Software Cần Thơ song song với việc hoàn thành chương trình đại học. Đó cũng là lúc Phong phải đối mặt với áp lực lớn về thời gian. Cậu cho biết có giai đoạn mình phải hoàn thành khối lượng môn học của gần hai học kỳ trong một học kỳ, song song với công việc toàn thời gian tại công ty. Để theo kịp tiến độ, cậu cố gắng tập trung tối đa trong giờ học, tận dụng thời gian trên lớp để nắm kiến thức và dành buổi tối hoàn thành bài tập, tìm hiểu những nội dung còn thiếu. Sự hỗ trợ từ bạn bè cũng là nguồn động viên quan trọng trong giai đoạn này.
Phong nhìn nhận việc vừa học vừa làm đòi hỏi tính chủ động và nỗ lực đều đặn. Nếu kiến thức trên giảng đường tạo nền tảng để tiếp cận công việc, trải nghiệm doanh nghiệp lại giúp cậu nhận ra những yêu cầu thực tế về khả năng xây dựng giải pháp, trình bày ý tưởng và phối hợp với đồng đội. Việc trở thành kỹ sư AI trước khi tốt nghiệp vì thế không chỉ mang lại kinh nghiệm nghề nghiệp sớm, mà còn giúp Phong xác định rõ hơn hướng phát triển trong tương lai.
Trong thời gian tới, Phong dự định duy trì công việc kỹ sư AI tại FPT Software Cần Thơ, đồng thời tìm kiếm học bổng thạc sĩ và tiến sĩ liên quan đến trí tuệ nhân tạo. “Qua quá trình học và làm, em nhận thấy mình còn nhiều điều muốn tìm hiểu sâu hơn, nên mong có cơ hội được đào tạo bài bản hơn về AI và nghiên cứu”, Phong chia sẻ.
Từ một học sinh từng lỡ hẹn với những nguyện vọng đại học ban đầu đến Thủ khoa ngành Công nghệ thông tin, hành trình của Nguyễn Văn Phong không phải một đường thẳng được vạch sẵn. Đó là quá trình liên tục điều chỉnh hướng đi, thích nghi với môi trường mới, tích lũy kiến thức và chủ động tìm kiếm cơ hội.
Danh hiệu thủ khoa là dấu mốc đáng nhớ của chặng đường ấy. Nhưng với Phong, điều quan trọng hơn là những gì cậu đã học được từ mỗi trải nghiệm và tinh thần tiếp tục khám phá những vấn đề chưa có lời giải. Trên hành trình theo đuổi AI, chàng kỹ sư trẻ vẫn đang hướng về phía trước, với mong muốn đào sâu tri thức và đưa những gì học được vào thực tiễn.
