Dù chưa tốt nghiệp đại học, nhóm 5 sinh viên K18 chuyên ngành Kỹ thuật phần mềm Trường Đại học FPT đã được doanh nghiệp công nghệ giao bài toán xây dựng hệ thống AI Agent có khả năng tự động phát hiện sai lệch giữa tài liệu và mã nguồn.
Dự án mang tên AIAS – AI Agent System for Supporting Software Requirements Maintenance Through SRS-Source Code Drift Detection and Reviewable Adjustment Recommendations (Hệ thống AI Agent hỗ trợ bảo trì yêu cầu phần mềm thông qua phát hiện sai lệch giữa tài liệu đặc tả yêu cầu (SRS) và mã nguồn, đồng thời đề xuất điều chỉnh có kiểm duyệt).
Dự án được thực hiện bởi nhóm sinh viên gồm Hoàng Phương Anh, Khuất Đình Trường, Nguyễn Thế Sơn, Nguyễn Trường Quân và Đỗ Đức Cảnh. Đơn vị đồng hành cùng nhóm là Công ty Cổ phần Evolving X, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tư vấn giải pháp công nghệ và phát triển phần mềm, đặc biệt tập trung vào các dự án ứng dụng AI trong vận hành doanh nghiệp.
5 sinh viên chuyên ngành Kỹ thuật phần mềm Trường Đại học FPT được doanh nghiệp “đặt hàng” làm dự án.
Theo đại diện nhóm Đỗ Đức Cảnh, dự án xuất phát từ chính một vấn đề mà doanh nghiệp gặp phải trong quá trình ứng dụng AI để phát triển phần mềm. Trong quy trình này, AI được sử dụng để sinh mã nguồn dựa trên tài liệu đặc tả yêu cầu phần mềm (SRS). Tuy nhiên, tốc độ tạo code của AI ngày càng nhanh khiến việc kiểm tra thủ công của con người không còn theo kịp, dẫn đến tình trạng tài liệu và mã nguồn dần “lệch nhau”.
Đức Cảnh chia sẻ: “Sự sai lệch này có thể khiến hệ thống được xây khác hoàn toàn so với yêu cầu ban đầu của khách hàng. Khi xảy ra lỗi, đội ngũ kỹ thuật cũng rất khó xác định vấn đề đến từ code hay từ tài liệu đặc tả”.
Nhóm cho biết đây không còn là vấn đề riêng của một doanh nghiệp mà đang trở thành hiện tượng phổ biến trong ngành phần mềm thời AI, được gọi là “Requirement Drift” – trạng thái tài liệu SRS và mã nguồn mất đồng bộ trong quá trình phát triển hệ thống.
Từ bài toán đó, Evolving X đã đặt hàng nhóm sinh viên xây dựng một hệ thống AI có khả năng tự động phát hiện sự sai lệch giữa tài liệu và mã nguồn, đồng thời đưa ra khuyến nghị chỉnh sửa để con người kiểm duyệt lại trước khi áp dụng.
Thông qua sự kết nối của thầy Nguyễn Anh Bình – giảng viên, nghiên cứu viên tại phòng thí nghiệm An toàn thông tin, Khoa An toàn thông tin Trường Đại học FPT – nhóm sinh viên được kết nối với Evolving X. Nhóm bắt đầu tham gia các buổi làm việc trực tiếp với đội ngũ kỹ thuật tại công ty để tìm hiểu quy trình làm việc thực tế trong môi trường phát triển phần mềm. Khoảng mỗi 3 tuần, nhóm sẽ họp với phía doanh nghiệp để báo cáo tiến độ và nhận thêm yêu cầu mới phát sinh.
Nhóm sinh viên cùng hai giảng viên hướng dẫn Lê Phương Chi và Nguyễn Anh Bình.
Đại diện nhóm cho biết: “Khác hoàn toàn với dự án trong lớp học, doanh nghiệp không đưa một đề bài cố định từ đầu đến cuối. Trong quá trình làm, nhu cầu có thể thay đổi liên tục nên chúng em buộc phải thiết kế hệ thống đủ linh hoạt để thích nghi”.
Điểm đặc biệt của AIAS nằm ở triết lý mà nhóm gọi là “AI dùng để kiểm soát AI”. Theo nhóm, trong bối cảnh AI đang viết code nhanh hơn tốc độ con người có thể kiểm duyệt, hướng đi của doanh nghiệp không phải là loại bỏ AI mà là xây dựng các hệ thống AI phức tạp hơn để giám sát chính AI.
“Nếu trước đây con người phải dành rất nhiều thời gian để đi tìm lỗi thì với AIAS, AI sẽ tự động phát hiện sự sai lệch, phân tích ảnh hưởng và đề xuất chỉnh sửa. Vai trò của con người chuyển sang kiểm tra và ra quyết định cuối cùng”, Cảnh giải thích.
Để thực hiện dự án, các thành viên đã phải nghiên cứu nhiều kỹ thuật như Knowledge Graph, Neo4j, LightRAG, PathRAG và các mô hình AI Agent hiện đại. Theo nhóm, khó khăn lớn nhất nằm ở việc tài liệu tham khảo cho các công nghệ này còn khá mới và hạn chế, buộc cả nhóm phải liên tục thử nghiệm, điều chỉnh và thay đổi hướng tiếp cận trong suốt nhiều tháng.
Nhóm sinh viên chia sẻ: “Ban đầu, chúng em lo lắng rất nhiều vì nhìn vào yêu cầu thì nhận ra mình còn thiếu rất nhiều kiến thức. Nhưng chính áp lực từ bài toán thực tế khiến cả nhóm phải tự học và trưởng thành rất nhanh”.
Giao diện demo đồ thị tri thức (knowledge base) cho AI của AIAS.
Sau khoảng 4 tháng phát triển, hệ thống AIAS đã được phía Evolving X nghiệm thu và đang trong quá trình chuẩn bị đưa vào vận hành thực tế. Nhóm hiện tiếp tục tối ưu thuật toán để tăng độ chính xác và giảm tình trạng “ảo giác” của AI khi xử lý các logic nghiệp vụ phức tạp.
Với các thành viên, giá trị lớn nhất của dự án không nằm ở việc tạo ra một sản phẩm AI, mà ở cơ hội được tiếp cận môi trường doanh nghiệp ngay từ khi còn là sinh viên.
“Được công ty giao một bài toán thật khi chưa tốt nghiệp vừa là niềm tự hào vừa là áp lực rất lớn. Nhưng chính trải nghiệm đó giúp chúng em hiểu rằng sản phẩm công nghệ không chỉ để lấy điểm, mà phải giải quyết được vấn đề thực sự của doanh nghiệp”, Đức Cảnh chia sẻ.
Đại diện nhóm cũng cho biết quá trình thực hiện dự án nhận được nhiều hỗ trợ từ giảng viên và môi trường đào tạo tại Trường Đại học FPT, đặc biệt trong việc kết nối doanh nghiệp và tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận các bài toán công nghệ thực tế ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.
