Khi AI không còn chỉ là công cụ mà trở thành “người đồng hành cảm xúc”, nhóm sinh viên chuyên ngành Truyền thông đa phương tiện Trường Đại học FPT đã dùng điện ảnh để kể câu chuyện về sự lệ thuộc vô hình và cảnh báo giới trẻ về ranh giới mong manh giữa kết nối ảo và cảm xúc thật.

Theo báo cáo của Impact Research, các nền tảng chatbot có khả năng đóng vai trò người đồng hành đã thu hút hơn 200 triệu người dùng thường xuyên trên toàn cầu, trong đó nhóm 18-25 tuổi chiếm tỉ lệ cao nhất. Tại Việt Nam, xu hướng tìm kiếm các ứng dụng trò chuyện với AI cũng tăng mạnh trong hai năm gần đây, cho thấy nhu cầu được thấu hiểu về mặt cảm xúc ngày càng lớn trong cộng đồng người trẻ. Đáng chú ý, thuật ngữ “parasocial” (cảm xúc một chiều với AI) đã được Từ điển Cambridge bình chọn là từ của năm 2025, phản ánh mức độ phổ biến của hiện tượng con người hình thành kết nối cảm xúc với các thực thể ảo.

Trước thực trạng đó, dự án ParaDose được ra đời bởi nhóm sinh viên K18, chuyên ngành Truyền thông Đa phương tiện, Trường Đại học FPT, gồm trưởng nhóm Trần Thị Phương Thảo cùng các thành viên Lê Xuân An, Đặng Gia Khôi, Dương Gia Linh và Vũ Trà My. Dự án được hướng dẫn bởi giảng Khoa Truyền thông Hoàng Mai Anh và Nguyễn Thu Thủy Tiên. Mục đích của dự án ParaDose là giúp người trẻ nhận diện những dấu hiệu khi bắt đầu lệ thuộc cảm xúc vào AI, từ đó thiết lập ranh giới lành mạnh trong việc sử dụng công nghệ. Dự án không phủ nhận vai trò hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, nhưng nhấn mạnh sự cần thiết của việc duy trì những kết nối chân thực trong đời sống.

Nhóm sinh viên thực hiện dự án ParaDose.

Sản phẩm truyền thông trọng tâm của dự án là phim ngắn tâm lý “Huyễn Ái”, kể về Quyên – một cô gái trẻ tìm thấy sự công nhận và cảm giác được thấu hiểu từ “người tình AI”. Tuy nhiên, khi biến cố xảy ra, cô nhận ra sự đồng cảm ấy chỉ là kết quả của lập trình, không phải kết nối thật. Hành trình của nhân vật dẫn đến một nhận thức rõ ràng: sự chữa lành bền vững chỉ có thể đến từ những mối quan hệ ngoài đời thực, đặc biệt là gia đình. Từ đó, bộ phim cảnh tỉnh giới trẻ về hệ luỵ của của sự lệ thuộc cảm xúc vào trí tuệ nhân tạo và khơi gợi sự thức tỉnh về giá trị của những kết nối thực tế.

Đặc biệt, bộ phim lồng ghép hình ảnh tranh Kim Hoàng, một dòng tranh dân gian Việt Nam đang dần mai một. Việc đưa chất liệu văn hóa truyền thống vào tác phẩm mang ý nghĩa biểu tượng cho sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa giá trị bền vững của con người với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Hình ảnh tranh Kim Hoàng nhấn mạnh thông điệp: trong một thế giới ngày càng ảo hóa, bản sắc văn hóa vẫn là điểm tựa giúp con người giữ được sự cân bằng nội tâm. Việc kết hợp yếu tố truyền thống vào một sản phẩm mang hơi thở công nghệ không chỉ tạo nên sự giao thoa giữa các giá trị cũ và mới, mà còn thể hiện nỗ lực của người trẻ trong việc giữ gìn bản sắc dân tộc trong bối cảnh hiện đại.

Bên cạnh phim ngắn, nhóm đã tiếp tục triển khai chuỗi hoạt động truyền thông tích hợp nhằm mở rộng trải nghiệm cho khán giả. Website tương tác được xây dựng như một không gian kể chuyện đa nền tảng, cho phép người dùng khám phá thế giới nội tâm của nhân vật thông qua các nhiệm vụ và trò chơi nhập vai. Tại đây, chatbot AI được thiết kế như một người dẫn chuyện, mô phỏng chính dạng “thấu hiểu nhân tạo” mà dự án đặt vấn đề. Thông qua đối thoại, người dùng có thể tự nhận diện những dấu hiệu phụ thuộc cảm xúc và suy ngẫm về cách thiết lập ranh giới cá nhân.

Website của dự án.

Song song với nền tảng số, các hoạt động trải nghiệm trực tiếp cũng được tổ chức tại khuôn viên trường trong nhiều ngày nhằm tăng mức độ tương tác. Người tham gia có cơ hội thử nghiệm website, tham gia thử thách và nhận các vật phẩm được gần gũi hoá như một lời nhắc nhở, từ đó giúp thông điệp của ParaDose tiếp tục hiện diện trong đời sống thường ngày.

Các bạn sinh viên trải nghiệm nhập vai trên website.

Dự án cũng nhận được sự đồng hành chuyên môn từ biên kịch Đào Thuỳ Trang và đạo diễn Đào Hoàng Duy trong talkshow “Out of the Loop”, diễn ra ngày 10/4 tại Hà Nội. Các diễn giả đã phân tích cách điện ảnh có thể trở thành công cụ hiệu quả để phản ánh những vấn đề tâm lý mới trong xã hội số, đặc biệt là hiện tượng parasocial.

Các diễn giả chia sẻ trong talkshow Out of the Loop.

Chia sẻ về quá trình thực hiện, đại diện nhóm Gia Khôi cho biết: “Dự án ParaDose là một thử thách lớn khi các thành viên vốn theo học chuyên ngành Truyền thông đa phương tiện nhưng lựa chọn kể câu chuyện bằng ngôn ngữ điện ảnh. Những khó khăn trong quá trình sản xuất đã trở thành động lực giúp nhóm gắn kết và kiên định với mục tiêu ban đầu: tạo nên một sản phẩm có giá trị xã hội thực tiễn”.

Trong 10 tuần triển khai, chiến dịch đã thu hút hơn 270.000 lượt xem, 12.500 lượt truy cập trên nền tảng Facebook và 392.000 lượt xem, 18.000 lượt thích trên nền tảng TikTok cho thấy mức độ quan tâm đáng kể của người trẻ đối với chủ đề sức khỏe tinh thần trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ. Thông qua dự án, nhóm kỳ vọng góp phần thúc đẩy một lối sống số chủ động, nơi người trẻ biết tận dụng lợi ích của AI nhưng vẫn giữ được sự cân bằng cảm xúc và giá trị kết nối con người.