Trong bức tranh đô thị hóa nhanh tại Đồng bằng sông Cửu Long, ngập lụt không còn là câu chuyện “đến hẹn lại lên” mà đã trở thành một thách thức thường trực, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và sinh kế của người dân. Giữa bối cảnh đó, một nhóm sinh viên đến từ Trường Đại học FPT cơ sở Cần Thơ đã lựa chọn không đứng ngoài cuộc. Họ bắt đầu hành trình của mình bằng một câu hỏi rất đời: “Nếu đang kẹt xe giữa dòng nước, ai sẽ giúp mình?” và từ đó, dự án Mekong Pathfinder ra đời.

Các thành viên dự án Mekong Pathfinder.

Từ một sự cố cá nhân đến một bài toán cộng đồng

Ít ai ngờ rằng, điểm khởi đầu của Mekong Pathfinder lại đến từ một ký ức không trọn vẹn trong ngày sinh nhật của Huỳnh Ngọc Như Quỳnh – Sinh viên chuyên ngành Trí tuệ nhân tạo, đồng thời là trưởng nhóm dự án. Một buổi tối tháng 5/2025, giữa cơn mưa lớn, chiếc xe máy của Quỳnh bất ngờ chết máy. Không một cửa hàng mở cửa, không một người hỗ trợ, Quỳnh buộc phải gọi một tài xế công nghệ để giúp đẩy xe đến nơi gửi tạm.

“Khoảnh khắc đó, em nhận ra một khoảng trống rất lớn khi chúng ta có bản đồ, có định vị, nhưng lại không có thông tin về ngập lụt theo thời gian thực, cũng như không có cách nào nhanh chóng kết nối với những điểm cứu hộ gần nhất”, Quỳnh chia sẻ.

Từ trải nghiệm cá nhân, cùng với Nguyễn Thị Thu Thảo (chuyên ngành Truyền thông đa phương tiện), Huỳnh Nghiêm Tố Trân (chuyên ngành Thiết kế đồ họa), Tăng Thành Vui và Nguyễn Huy Hoàng (Chuyên ngành Kỹ thuật phần mềm), Như Quỳnh bắt đầu hình thành ý tưởng xây dựng một nền tảng tích hợp, nơi dữ liệu công nghệ và sức mạnh cộng đồng cùng tồn tại, nhằm giải quyết những tình huống khẩn cấp rất “đời thường” của người dân miền Tây.

Công tác quan sát, lấy ý kiến thực tế được nhóm quan tâm thực hiện.

Một “bản đồ sống” cho đô thị ngập nước

Mekong Pathfinder không đơn thuần là một ứng dụng chỉ đường. Đó là một hệ sinh thái dữ liệu giao thông thông minh, kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu camera và đóng góp từ cộng đồng người dùng.

Về mặt công nghệ, hệ thống AI của dự án được thiết kế để phân tích hình ảnh từ camera giao thông, nhận diện các đối tượng như người đi bộ, xe máy, từ đó xác định mức độ ngập thông qua vùng tiếp giáp giữa đối tượng và mặt đường. Trong những tình huống không có đối tượng tham chiếu, hệ thống sẽ chuyển sang mô hình khác để xác định diện tích nước trên mặt đường và đưa ra cảnh báo.

Song song đó, ứng dụng còn phát triển một “mạng xã hội mini”, nơi người dùng có thể trực tiếp báo cáo tình trạng ngập, tai nạn hay kẹt xe. Dữ liệu này không chỉ được hiển thị mà còn trải qua cơ chế xác thực hai lớp: AI đánh giá nội dung và cộng đồng người dùng kiểm chứng thông qua tương tác thực tế.

Những lần các thành viên dự án đi khảo sát thực tế tình hình ngập từ người dân.

Điểm đáng chú ý là mỗi thông tin đều được gắn nhãn nguồn và mức độ tin cậy, giúp người dùng hiểu rõ dữ liệu mình đang tiếp cận đến từ đâu. Đây là một trong những yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin trong các hệ thống dựa trên cộng đồng.

Trong khi các nền tảng như Google Maps hay các ứng dụng dẫn đường phổ biến vẫn chưa giải quyết triệt để bài toán ngập lụt đô thị, Mekong Pathfinder chọn cách đi sâu vào “nỗi đau địa phương”. Không dàn trải, không ôm đồm, nhóm tập trung vào một vấn đề cụ thể nhưng mang tính sống còn.

Ứng dụng không chỉ cảnh báo ngập mà còn cho phép người dùng kết nối trực tiếp với các tiệm sửa xe, điểm cứu hộ gần nhất, kể cả những cửa tiệm nhỏ lẻ chưa từng xuất hiện trên bản đồ số. Đây là kết quả của quá trình “đi thực địa” mà nhóm tự thực hiện, nhằm đảm bảo dữ liệu đầy đủ và sát thực tế.

Đặc biệt, hệ thống định tuyến của ứng dụng không tìm “đường ngắn nhất”, mà ưu tiên “đường an toàn nhất”, với thuật toán được tùy biến để liên tục cập nhật theo mức độ ngập và tình hình giao thông theo thời gian thực.

Dự án được trình bày trước Hội đồng giám khảo tại cuộc thi Business Challenge 2025.

Hành trình khởi nghiệp không bằng phẳng

Đằng sau một sản phẩm công nghệ là một hành trình nhiều thử thách. Với Mekong Pathfinder, khó khăn không chỉ đến từ kỹ thuật mà còn từ những rào cản về niềm tin và nguồn lực.

Nhóm từng gặp không ít trở ngại khi làm việc với chính quyền địa phương trong việc xin lắp đặt camera, hay thuyết phục các hộ dân và chủ tiệm sửa xe hợp tác. “Chúng em chỉ là sinh viên, chưa có sản phẩm hoàn chỉnh, chưa có cộng đồng đủ lớn, nên việc tạo dựng niềm tin là rất khó”, Quỳnh thẳng thắn.

Ở khía cạnh kỹ thuật, bài toán dữ liệu vẫn là thách thức lớn. Việc thu thập dữ liệu ngập lụt theo thời gian thực, đặc biệt ở các hẻm nhỏ, khu vực ít camera, đòi hỏi sự kết hợp giữa nhiều nguồn bao gồm AI, dữ liệu cộng đồng và thu thập thủ công. Trong khi đó, hệ thống vẫn phải đảm bảo vận hành mượt mà, cập nhật nhanh, không gây gián đoạn trải nghiệm người dùng.

Áp lực học tập cũng là một “bài toán song song” khi các thành viên phải cân bằng giữa dự án và chương trình học chuyên ngành. Những đêm thiếu ngủ, những lần không vượt qua vòng thi, hay những giai đoạn tưởng chừng phải dừng lại… tất cả đều là một phần của hành trình.

Một trong những yếu tố quan trọng giúp Mekong Pathfinder có thể đi xa hơn ý tưởng là sự hỗ trợ từ môi trường đại học. Trường Đại học FPT không chỉ tài trợ 50 triệu đồng từ quỹ khởi nghiệp, mà còn tạo điều kiện để nhóm phát triển dự án thông qua đồ án liên ngành. Bên cạnh đó, sự đồng hành của các giảng viên như thầy Nguyễn Trọng Luân và thầy Nguyễn Đình Vinh đã giúp nhóm định hình rõ hơn hướng đi, từ kỹ thuật đến chiến lược phát triển.

“Giá trị lớn nhất không chỉ là nguồn vốn, mà là hệ sinh thái hỗ trợ, nơi chúng em được kết nối, được góp ý và được thử sai”, đại diện nhóm chia sẻ.

Những bước đi đầu tiên và tham vọng dài hạn

Sau 44 ngày ra mắt với phiên bản đầu tiên trên CH Play. Dự án cũng triển khai lắp đặt camera thử nghiệm, tích hợp dữ liệu vào ứng dụng và đang trong quá trình hoàn thiện mô hình AI với mục tiêu đạt độ chính xác tối thiểu 90%.

Đáng chú ý, Mekong Pathfinder đã giành ngôi Quán quân tại cuộc thi Business Challenge 2025 – một dấu mốc quan trọng, không chỉ về giải thưởng mà còn về cơ hội tiếp cận các chuyên gia và nhà đầu tư.

Dự án xuất sắc giành được ngôi vị Quán quân tại cuộc thi Business Challenge 2025.

Tuy nhiên, với nhóm sinh viên này, đó mới chỉ là bước khởi đầu. Mục tiêu tiếp theo của họ là hoàn thiện công nghệ, mở rộng cộng đồng người dùng và từng bước đưa ứng dụng trở thành một công cụ thiết yếu cho người dân Cần Thơ và xa hơn là toàn khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Điều khiến Mekong Pathfinder trở nên khác biệt không chỉ nằm ở công nghệ hay mô hình, mà ở lựa chọn của những người trẻ đứng sau dự án. Thay vì rời quê hương để tìm kiếm cơ hội tại các đô thị lớn, họ chọn ở lại, dùng chính tri thức của mình để giải quyết những vấn đề của vùng đất mình gắn bó.

“Tụi em không nghĩ đến việc khởi nghiệp để kiếm tiền trước tiên. Điều tụi em muốn là giúp người dân đỡ khổ hơn khi di chuyển mỗi ngày”, Quỳnh nói.

Trong một thời đại mà công nghệ thường được gắn với những giấc mơ “kỳ lân”, Mekong Pathfinder lại đi theo một hướng khác: giải quyết những vấn đề nhỏ nhưng thiết thực; phục vụ một cộng đồng cụ thể nhưng đầy ý nghĩa. Và có lẽ, chính lựa chọn này mới là “la bàn” giúp dự án tìm được con đường dài hạn của mình.