Hành trình gần 2 thập kỷ tại FPTU của ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa: Trao niềm tin để sinh viên vượt qua giới hạn ngoại ngữ

Gần 20 năm gắn bó với Trường Đại học FPT, từ một giảng viên cộng tác đến người dẫn dắt Bộ môn Tiếng Anh tại cơ sở Hà Nội, ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa đã chứng kiến nhiều thế hệ sinh viên trưởng thành. Với cô, điều đáng nhớ trong hành trình làm giáo dục không chỉ là những sinh viên giỏi ngoại ngữ, mà còn là những người từng bắt đầu từ con số gần như bằng không, từng loay hoay với việc học nhưng cuối cùng vẫn tìm được cách vượt qua giới hạn của bản thân.

485144516 2935356163294528 3331170375892113152 n

ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa –  Chủ nhiệm Bộ môn Tiếng Anh, Trường Đại học FPT cơ sở Hà Nội.

Không phải ai cũng có vạch xuất phát giống nhau

Có một câu chuyện mà ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa –  Chủ nhiệm Bộ môn Tiếng Anh, Trường Đại học FPT cơ sở Hà Nội, vẫn thường kể với sinh viên mỗi khi muốn khích lệ các bạn chủ động hơn trong việc học. Đó là câu chuyện về Nguyễn Hữu Quyên, sinh viên khóa 3, chuyên ngành Kỹ thuật phần mềm của Trường Đại học FPT. Sau khi tốt nghiệp, Hữu Quyên tiếp tục hành trình học tập và khám phá qua hơn 30 quốc gia, 5 châu lục. Hiện anh đang theo học chương trình Thạc sĩ, Nghiên cứu sinh Thiết kế Đổi mới và AI tại Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc), đồng thời vẫn nhắc về No Shy Club và Volunteer Light Club – hai câu lạc bộ do mình khởi xướng từ thời sinh viên, nay đã lần lượt có tuổi đời 16 và 15 năm.

Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ngày mới nhập học, Quyên gần như phải bắt đầu học tiếng Anh từ con số không. Gia đình không có điều kiện để bạn theo học thêm tại các trung tâm bên ngoài, dù bản thân rất mong muốn cải thiện năng lực ngoại ngữ. Thay vì chấp nhận hạn chế ấy, Quyên tìm đến các giảng viên để hỏi cách học, đồng thời tự mình nghĩ ra một hướng giải quyết: thành lập câu lạc bộ tiếng Anh mang tên No Shy Club – Không xấu hổ. Câu lạc bộ trở thành nơi Quyên và những sinh viên còn rụt rè có thể cùng nhau luyện tập, vượt qua tâm lý e ngại khi sử dụng tiếng Anh. Bạn cũng chủ động kết nối các giảng viên, mời thầy cô đồng hành để hoạt động học tập có thêm sự hỗ trợ.

Nhắc lại câu chuyện, cô Hoa đánh giá cao sự chủ động của sinh viên khi các bạn không chỉ nhận ra mình đang thiếu điều gì mà còn biết cách tạo ra môi trường để khắc phục điều đó. Với cô, đây cũng là một biểu hiện đáng quý trong tinh thần học tập tại FPTU. “Các em thiếu gì, cần gì thì phải chủ động nghĩ cách và đề xuất. Xung quanh các em có thầy cô, có những nguồn hỗ trợ rất tốt, chỉ là các em có biết tận dụng hay không. Chỉ cần các em có lời yêu cầu, có đề xuất, chắc chắn sẽ có giáo viên hỗ trợ”, cô chia sẻ.

Cô Hoa cũng nhớ đến Toteng – một sinh viên người Lào từng học lớp của cô Hoa hai đến ba lần. Sau nhiều lần hướng dẫn, cô nhận thấy bạn vẫn gặp khó khăn, đặc biệt có thể liên quan đến khả năng nghe và phát âm. Đã có lúc cô nghĩ mình khó có thể giúp bạn tiến bộ thêm. Thế nhưng, sau khoảng hai cấp độ không còn được cô trực tiếp giảng dạy, hai cô trò gặp lại nhau ở một lớp học cao hơn. Lần này, Toteng đã có sự thay đổi rõ rệt.

602004616 1272604578231136 2949262431118640911 n

Điều đáng nhớ trong hành trình làm giáo dục của cô Hoa là giúp các bạn sinh viên vượt qua giới hạn của bản thân.

Câu chuyện khiến cô nhìn lại chính cách đánh giá của mình. Có thể sinh viên cần thêm thời gian, có thể phương pháp của một giảng viên chưa thực sự phù hợp, nhưng điều đó không đồng nghĩa người học không thể tiến bộ. “Tiếng Anh không phải là quá khó, nhưng cần sự kiên trì và cần kiểu mưa dầm thấm lâu. Có người đi nhanh được, có người không thể đi nhanh thì đành phải đi chậm. Nhưng chậm thì vẫn đến nơi”, cô Hoa nói.

Đó cũng là lý do sinh viên tại Bộ môn Tiếng Anh được học luân phiên với nhiều giảng viên qua các cấp độ. Mỗi người có một thế mạnh, một phương pháp và cách tiếp cận riêng. Thay vì chỉ đồng hành với một người dạy xuyên suốt, sinh viên có cơ hội tiếp nhận nhiều cách truyền đạt, từ đó tìm được phương pháp phù hợp với mình. Với cô Hoa, một người học ngoại ngữ chưa tốt ở thời điểm hiện tại không nên bị đóng khung trong nhận định rằng họ thiếu năng lực. Điều quan trọng là tìm được cách học phù hợp và có đủ thời gian để tiến bộ.

Trao quyền cho người dạy để tạo thêm cơ hội cho người học

Quan niệm ấy không chỉ được cô Hoa áp dụng trong lớp học mà còn hiện diện trong cách cô xây dựng và dẫn dắt đội ngũ giảng viên.

Năm 2007, sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ Ứng dụng ngôn ngữ Anh tại Đại học Melbourne (Australia) và trở về Việt Nam, cô là giảng viên cơ hữu tại một đơn vị đào tạo. Tuy nhiên trong một lần tình cờ nhìn thấy thông tin tuyển dụng của FPTU với slogan “Khát vọng đổi thay”, cô quyết định thử sức ở một môi trường mới bằng công việc cộng tác viên giảng dạy. Ban đầu, cô chưa có ý định chuyển công tác thế nhưng, sau khoảng một năm đứng lớp, sự trẻ trung của sinh viên, không khí cởi mở và cách vận hành khác biệt tại FPTU dần tạo nên sức hút. Cô nhận lời gắn bó toàn thời gian, bắt đầu hành trình xây dựng sự nghiệp giáo dục tại đây.

Một trong những điều khiến cô ấn tượng từ những ngày đầu là sự hiện đại trong môi trường giảng dạy. Phòng học được trang bị máy tính, máy chiếu, hệ thống âm thanh; giáo viên có đầy đủ học liệu và phương tiện để tổ chức các hoạt động trên lớp. Sinh viên cũng được tiếp cận với giáo trình gốc từ các nhà xuất bản quốc tế.

Nhưng vượt lên trên điều kiện cơ sở vật chất, điều khiến cô muốn ở lại lâu dài chính là văn hóa trao quyền. Cô nhớ một lần được lãnh đạo giao nhiệm vụ quản lý bộ môn và chia sẻ rằng: “Cô là thuyền trưởng. Cô thích lái tàu đi đâu là việc của cô. Miễn là tất cả thủy thủ trên tàu đều biết định hướng đi đâu, đi như thế nào, và mọi người thân thiện, yêu quý lẫn nhau”.

Hình ảnh ấy trở thành một cách cô định hình phong cách quản lý của mình. Khi đảm nhận vai trò Chủ nhiệm Bộ môn Tiếng Anh, cô không lựa chọn kiểm soát từng bước công việc mà ưu tiên tìm hiểu năng lực, thế mạnh của mỗi giảng viên để phân công phù hợp. Khi đã giao nhiệm vụ, cô để mọi người chủ động triển khai, chỉ tập trung vào kết quả và sẵn sàng hỗ trợ khi có khó khăn. “Chỉ cần họ giải thích được vì sao phải thay đổi và sự thay đổi đó có lợi như thế nào, cô sẽ đồng ý”, cô kể.

c1

Cô Hoa quan niệm rằng trao quyền cho người dạy để tạo thêm cơ hội cho người học.

Cô Hoa cho rằng, xây dựng một tập thể gắn bó không đơn thuần là tuyển đủ nhân sự mà còn là tạo ra môi trường để mỗi người cảm thấy được tin tưởng, được lắng nghe và có không gian phát huy năng lực. Từ những ngày đầu, cô đã có cách tuyển giảng viên khá đặc biệt: yêu cầu ứng viên gửi video giới thiệu bản thân trước khi xem hồ sơ chuyên môn. Qua đó, cô có thể quan sát khả năng giao tiếp, sự tự tin, phong thái và đặc biệt là phát âm tiếng Anh. Bởi theo cô, một giảng viên ngoại ngữ không chỉ cần có bằng cấp phù hợp mà còn phải bảo đảm chất lượng ngôn ngữ mà mình truyền đạt cho sinh viên.

Sự gắn kết trong đội ngũ cũng được nuôi dưỡng bằng những cách rất riêng. Thay vì tổ chức họp bộ môn đơn thuần trong văn phòng, cô thường chọn những quán cà phê có không gian đẹp, những địa điểm ăn uống phù hợp để giảng viên vừa trao đổi công việc, vừa có thời gian trò chuyện và kết nối.

Đưa tiếng Anh ra khỏi lớp học, đưa người học đến gần hơn với thực tiễn

Với cô Hoa, dạy ngoại ngữ không thể chỉ dừng lại ở những trang giáo trình hay các bài nghe được thu âm chỉn chu trong phòng học. Ngôn ngữ phải được sử dụng trong những tình huống thực tế, nơi người học cần giao tiếp với con người, thích nghi với bối cảnh và phản ứng trước những tình huống không được chuẩn bị sẵn.

Vì vậy, cô luôn khuyến khích giảng viên đưa sinh viên ra khỏi lớp học. Trong mỗi cấp độ kéo dài 07 tuần, cô luôn muốn có ít nhất một buổi học trải nghiệm tại những địa điểm có đông khách quốc tế như Văn Miếu – Quốc Tử Giám, khu vực Hồ Gươm, Chùa Một Cột hay phố cổ Hà Nội. Tại đó, sinh viên có cơ hội lắng nghe cách người nước ngoài giao tiếp trong đời sống, thực hành thuyết trình và chủ động bắt chuyện trong những tình huống thực tế. Những trải nghiệm này khác với việc chỉ luyện nghe qua các đoạn ghi âm có sẵn, bởi người học phải làm quen với tốc độ nói, tạp âm và sự đa dạng trong cách sử dụng ngôn ngữ. 

871838073 3561626310667507 4611613209366644792 n

Cách tiếp cận thực hành cũng được cô thể hiện trong việc xây dựng chương trình đào tạo. Chẳng hạn, ở cấp độ tiếng Anh cuối cùng trước khi bước vào chuyên ngành, cô đề xuất tập trung nhiều hơn vào kỹ năng đọc và viết học thuật. Theo cô, khi chuyển sang học chuyên ngành bằng giáo trình nước ngoài, sinh viên sẽ phải tiếp cận những chương sách dài, lượng thông tin lớn và các yêu cầu viết học thuật phức tạp hơn. Nếu chỉ quen với những đoạn đọc ngắn, bài viết đơn giản, các bạn rất dễ bị ngợp. Vì vậy, sinh viên cần được rèn cách đọc lướt, tìm kiếm thông tin, nhận diện ý chính, đồng thời biết xây dựng một bài viết có luận điểm, dẫn chứng và lập luận rõ ràng. Đây là sự chuẩn bị cho chặng đường học tập tiếp theo, thay vì chỉ hướng đến việc hoàn thành một cấp độ tiếng Anh.

Đáng chú ý, những đề xuất chuyên môn như vậy được triển khai trên cơ sở sự tin tưởng và trao quyền từ nhà trường. Cùng một mục tiêu đầu ra, các cơ sở đào tạo có thể có những cách tổ chức phù hợp với đặc điểm người học và định hướng của từng đơn vị. Đối với cô Hoa, sự chủ động đó vừa là cơ hội, vừa là trách nhiệm của người làm giáo dục: phải hiểu sinh viên cần gì, dự đoán những khó khăn các em có thể gặp và thiết kế chương trình để các em có sự chuẩn bị tốt nhất.

Đổi thay để không ngừng đồng hành cùng những thế hệ mới

Gần 30 năm kinh nghiệm giảng dạy không đồng nghĩa với việc cô Hoa có thể sử dụng mãi một phương pháp. Mỗi khóa sinh viên có đặc điểm khác nhau vì vậy cách tiếp cận từng phù hợp với thế hệ trước chưa chắc còn hiệu quả với thế hệ sau. Vì vậy, cô vẫn dành nhiều thời gian chuẩn bị bài giảng, cập nhật công cụ và tìm hiểu phương pháp dạy mới. Công nghệ cũng trở thành một phần quan trọng trong định hướng đào tạo mà cô theo đuổi. Giảng viên được khuyến khích ứng dụng các nền tảng số để mở rộng trải nghiệm học tập, chẳng hạn mời chuyên gia nhân sự tham gia một buổi học trực tuyến để sinh viên thực hành phỏng vấn, quan sát và nhận phản hồi ngay tại lớp.

485749314 24067651049504503 4294184804248860742 n

Với sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, khả năng sử dụng công nghệ cũng được xem là một năng lực cần thiết. Các bạn không chỉ học ngôn ngữ mà còn phải biết xây dựng website cá nhân, thiết kế sản phẩm trực quan, biên tập video và trình bày nội dung trên các nền tảng số. Cô Hoa cho rằng trong bối cảnh hiện nay, ngoại ngữ và công nghệ cần song hành. Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể hỗ trợ con người đọc, viết và dịch thuật, nhưng để đánh giá một bản dịch có chính xác hay không, người sử dụng vẫn phải có nền tảng ngôn ngữ đủ tốt. Đặc biệt, những sắc thái văn hóa, hàm ý, ẩn dụ và yếu tố cảm xúc trong giao tiếp vẫn đòi hỏi sự thấu hiểu của con người.

“AI có thể làm bản đầu tiên cho mình, rồi con người kiểm tra lại xem công việc đó đúng hay không. Nhưng nếu tiếng Anh của mình không ổn, mình sẽ không biết nó đúng hay sai ở chỗ nào”, cô phân tích.

Đó cũng là lý do cô không nhìn nhận AI như một mối đe dọa khiến người học ngoại ngữ mất đi cơ hội nghề nghiệp. Thay vào đó, công nghệ đặt ra yêu cầu mới khi người học phải giỏi ngôn ngữ, có khả năng thẩm định thông tin và biết sử dụng công cụ để nâng cao hiệu quả công việc.

Có lẽ, với một người làm giáo dục như ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa, thành quả đáng quý không chỉ là khi sinh viên sử dụng tiếng Anh thành thạo, mà còn là lúc những người từng tự ti có thể tự tin giao tiếp, những người từng nghĩ mình không thể lại tìm được con đường để tiến về phía trước. Và đôi khi, điều một người giảng viên có thể trao cho sinh viên không chỉ là một bài học ngoại ngữ, mà còn là niềm tin rằng, dù xuất phát ở đâu, mỗi người đều có thể tiến bộ nếu được trao cơ hội, tìm đúng phương pháp và đủ kiên trì với hành trình của mình.