Ứng dụng công nghệ AI vào mô phỏng các tật khúc xạ như cận, viễn, loạn thị, đục thủy tinh thể,… dự án VISTA của nhóm sinh viên Trường Đại học FPT không chỉ dừng ở ý tưởng công nghệ, mà đã được ký kết triển khai tại Bệnh viện Mắt VISI Sóc Trăng. Giải pháp cho phép bệnh nhân trải nghiệm trực quan cảm giác nhìn mờ, loạn hay đục thủy tinh thể, qua đó nâng cao chất lượng tư vấn và giáo dục thị giác.
Các thành viên dự án VISTA
Từ “khoảng trống” tư vấn nhãn khoa đến nền tảng mô phỏng thị giác
Dự án VISTA quy tụ đội ngũ sinh viên khóa K18 của Trường Đại học FPT cơ sở Cần Thơ gồm Nguyễn Hữu Lượng và Cao Tấn Lộc (chuyên ngành Digital Marketing), Phan Thành Hưng và Bùi Trung Kiên (chuyên ngành Kỹ thuật Phần mềm), Đoàn Hoài Ánh Dương (chuyên ngành Thiết kế Mỹ thuật số) và Lê Lý Đức (chuyên ngành Ngôn ngữ Anh).
Chia sẻ về ý tưởng khởi nguồn, bạn Nguyễn Hữu Lượng – Trưởng nhóm dự án cho biết: “Trong quá trình tìm hiểu thực tế tại các cơ sở nhãn khoa, chúng em nhận thấy bệnh nhân thường được giải thích rất kỹ về tình trạng mắt, nhưng vẫn khó hình dung chính xác mức độ suy giảm thị lực ảnh hưởng ra sao đến đời sống hằng ngày. Khoảng cách giữa kiến thức chuyên môn và cảm nhận cá nhân chính là rào cản lớn trong việc ra quyết định điều trị”.
Từ thực tế đó, VISTA phát triển giải pháp mô phỏng thị giác tích hợp AI, tái hiện cảm giác nhìn mờ, loạn thị, giảm tương phản, biến dạng hình ảnh hoặc đục thủy tinh thể theo từng bệnh lý cụ thể. Không chỉ “nghe” bác sĩ tư vấn, người bệnh có thể trực tiếp “thấy” và “cảm nhận” tình trạng thị lực của mình trong các bối cảnh đời sống như đọc chữ nhỏ, lái xe ban đêm hay quan sát trong môi trường ánh sáng yếu.
Lễ ký kết và bàn giao Dự án VISTA – công nghệ trải nghiệm tật khúc xạ thị giác tích hợp AI, diễn ra tại Bệnh viện Mắt VISI Sóc Trăng.
Khác biệt ở trải nghiệm trực quan
Theo nhóm sáng lập, phần lớn các công nghệ y tế hiện nay tập trung vào khâu chẩn đoán và lưu trữ dữ liệu, trong khi công cụ hỗ trợ trải nghiệm bệnh nhân còn hạn chế. “VISTA không cạnh tranh ở thiết bị chẩn đoán, mà tập trung nâng cao chất lượng tư vấn bằng mô phỏng trực quan. Chúng em chuyển dữ liệu y khoa thành trải nghiệm cảm nhận thực tế, giúp bệnh nhân hiểu sâu vấn đề trước khi quyết định điều trị”, đại diện dự án nhấn mạnh.
Thay vì chỉ cung cấp tài liệu, hình ảnh minh họa hoặc video, VISTA đã và đang phát triển mô hình Studio Care – không gian trải nghiệm thị giác tích hợp tại bệnh viện. Tại đây, bệnh nhân có thể thử nghiệm các kịch bản đời thực và so sánh giữa ba trạng thái: thị lực hiện tại, nếu không điều trị và sau khi can thiệp. Ngoài ra, hệ thống AI cũng cá nhân hóa trải nghiệm dựa trên hồ sơ thị lực cụ thể của từng người.
“Chính trải nghiệm trực tiếp này tạo hiệu ứng nhận thức mạnh mẽ hơn nhiều so với tài liệu truyền thống, đồng thời đặt nền tảng cho một mô hình giáo dục tiền phẫu hiện đại, nơi công nghệ hỗ trợ bệnh nhân ra quyết định điều trị một cách chủ động và có cơ sở khoa học”, đại diện nhóm cho biết.
Triển lãm tương tác SEE BEYOND – Nhìn sâu hơn điều ta thấy
AI hoạt động như thế nào?
Về mặt công nghệ, dự án kết hợp giữa Computer Vision và Deep Learning để tái dựng bản đồ chiều sâu không gian và mô phỏng thị giác theo thời gian thực. Phiên bản website hiện tại sử dụng thuật toán nhận diện khuôn mặt, đo diện tích khuôn mặt để ước lượng khoảng cách giữa người dùng và thiết bị – tương tự nguyên lý kiểm tra thị lực bằng bảng chữ cái.
Hệ thống của VISTA xử lý trực tiếp trên từng khung hình video theo cơ chế quang học của mắt người thay vì áp dụng các bộ lọc hình ảnh đơn giản. Đối với cận thị và viễn thị, thuật toán sẽ làm mờ vùng xa hoặc gần dựa trên tham số diop giả lập, tái hiện tương đối chính xác cảm giác nhìn nhòe theo từng mức độ tật khúc xạ. Trong trường hợp đục thủy tinh thể, hệ thống giảm độ tương phản, hạ độ bão hòa màu và bổ sung nhiễu hạt nhằm mô phỏng hiện tượng mờ đục của thể thủy tinh trong thực tế lâm sàng. Song song đó, nhóm xây dựng chatbot AI tích hợp Gemini, hoạt động như trợ lý ảo có khả năng hiểu ngữ cảnh bệnh lý nhãn khoa và tư vấn dựa trên dữ liệu y khoa có kiểm soát.
“Khó khăn lớn nhất là cân bằng giữa hiệu năng và độ chính xác khi triển khai AI trên trình duyệt web, đặc biệt với thiết bị di động cấu hình thấp”, đại diện nhóm chia sẻ. Để khắc phục, nhóm tối ưu mô hình nhẹ hơn, tận dụng tăng tốc phần cứng WebGL và tích hợp bước tiền xử lý ảnh nhằm giảm sai lệch do điều kiện ánh sáng. Toàn bộ quá trình phát triển và hoàn thiện phiên bản ổn định kéo dài khoảng 3-4 tháng.
Dự án mong muốn người bệnh có thể trực tiếp “thấy” và “cảm nhận” tình trạng thị lực của mình.
Kiểm chứng khoa học và đánh giá từ doanh nghiệp
Để bảo đảm tính khoa học và độ tin cậy khi triển khai trong môi trường y tế, VISTA được xây dựng trên nền tảng tham vấn chuyên môn chặt chẽ với bác sĩ nhãn khoa. Nhóm đã có các buổi làm việc trực tiếp với BS.CKII Trần Bá Kiên – Giám Đốc chuyên môn Tập đoàn Y Khoa VISI, kiêm Chủ tịch Hội đồng chuyên môn cấp cao Tập đoàn, nhằm hiệu chỉnh các thông số quang học sử dụng trong hệ thống, bảo đảm bộ lọc mô phỏng thị lực tiệm cận sát nhất với thực tế lâm sàng. Không chỉ dừng ở phần mô phỏng hình ảnh, dữ liệu vận hành cho chatbot AI cũng được xây dựng dựa trên tài liệu y khoa chính thống và hệ thống câu hỏi – đáp thực tế tại bệnh viện, nhằm hạn chế tối đa nguy cơ đưa ra khuyến nghị sai lệch.
Khi trình bày trước ban lãnh đạo Tập đoàn Y khoa VISI, giải pháp nhận được phản hồi tích cực. ThS. Nguyễn Tiến Đức – Giám đốc Quản trị Vận hành Tập đoàn Y khoa VISI – nhận định VISTA có thể trở thành công cụ hỗ trợ truyền thông và tư vấn hiệu quả tại quầy tiền khám, đồng thời đề xuất triển khai thử nghiệm tại Bệnh viện Mắt VISI Sóc Trăng trước khi nhân rộng trong hệ thống. Ở góc độ chuyên môn, BS.CKII Nguyễn Hữu Đức – Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Mắt VISI Sóc Trăng, đánh giá: việc bệnh nhân được trực tiếp trải nghiệm cảm giác nhìn mờ hay giảm tương phản giúp họ hiểu rõ vấn đề hơn, từ đó tăng sự hợp tác và tin tưởng vào phác đồ điều trị.
Sau khi tổ chức triển lãm SEE BEYOND (4/11/2025) thu hút hơn 200 người tham gia và nhận phản hồi tích cực, nhóm chủ động xây dựng đề án, chuẩn bị demo và trực tiếp thuyết phục phía doanh nghiệp qua nhiều cuộc họp. Ngày 02/02/2026, dự án chính thức ký kết và bàn giao giải pháp cho Bệnh viện Mắt VISI Sóc Trăng. Được biết, trước đó, VISTA cũng nhận học bổng khởi nghiệp trị giá 50 triệu đồng từ Trường Đại học FPT.
“Điều thuyết phục doanh nghiệp không nằm ở lời thuyết trình, mà ở sản phẩm có thể vận hành thật. Chúng em cho bệnh viện trải nghiệm trực tiếp, chuẩn bị rõ quy trình triển khai và phương án hỗ trợ kỹ thuật”, đại diện nhóm khẳng định.
Các thành viên dự án VISTA đã tham dự buổi hội thảo chuyên đề “Phương pháp xoá cận nào phù hợp với bạn”
Từ lớp học đến hệ sinh thái y tế
VISTA là dự án liên ngành, kết hợp kỹ thuật phần mềm, marketing, thiết kế và ngôn ngữ. Nhóm thừa nhận quá trình phát triển không tránh khỏi tranh luận giữa ưu tiên hiệu suất kỹ thuật hay trải nghiệm người dùng. Tuy nhiên, các quyết định cuối cùng đều dựa trên dữ liệu thử nghiệm và phản hồi thực tế.
Dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Nguyễn Trọng Luân – Chủ nhiệm Bộ môn Khởi nghiệp – dự án được phản biện liên tục về mô hình giá trị và khả năng nhân rộng. Chính áp lực học thuật ấy buộc nhóm phải nghiên cứu sâu hơn, thử nghiệm nhiều vòng và tái cấu trúc dự án theo hướng vận hành được trong môi trường thật. Đồng thời, các góp ý từ phía doanh nghiệp, đơn vị y tế giúp dự án điều chỉnh theo tiêu chuẩn vận hành thực tế tại bệnh viện.
Trong giai đoạn tiếp theo, nhóm định hướng mở rộng Studio Care sang các bệnh lý như glôcôm, thoái hóa điểm vàng hay suy giảm thị lực do tuổi tác. Hệ thống sẽ cá nhân hóa trải nghiệm theo độ tuổi, nghề nghiệp và nhu cầu sinh hoạt, hướng tới mục tiêu xây dựng nền tảng trải nghiệm, tư vấn, giáo dục thị giác có thể triển khai đồng bộ tại nhiều bệnh viện trên toàn quốc.
Từ một ý tưởng trong học phần khởi nghiệp, VISTA đang từng bước khẳng định khả năng chuyển hóa tri thức công nghệ thành giá trị thực tiễn – nơi AI không thay thế bác sĩ, mà trở thành cầu nối, giúp người bệnh nhìn thấy vấn đề của mình một cách trực quan, từ đó chủ động và có trách nhiệm hơn với sức khỏe.
