Từ lần choáng với lớp học nhạc cụ dân tộc có tận 15 sinh viên, cô Nguyễn Thu Thủy – Giảng viên bộ môn Âm nhạc truyền thống đã đi cùng FPTU hơn một thập kỷ, chứng kiến những người trẻ vốn quen với công nghệ, kinh tế, mạng xã hội… dần say mê tiếng đàn tranh, đàn tỳ bà, sáo trúc. Và rồi, chính những sinh viên từng đến lớp với tâm thế miễn cưỡng ấy lại tự tin bước lên nhiều sân khấu, mang âm nhạc truyền thống đến với công chúng.
Có lẽ, khi quyết định ứng tuyển vào Trường Đại học FPT từ 2014, giảng viên Nguyễn Thu Thủy cũng không hình dung được hành trình của mình sẽ kéo dài đến tận bây giờ và những lớp học nhạc cụ dân tộc ban đầu sẽ tạo nên một sức sống riêng trong đời sống sinh viên FPTU như hôm nay.
Nhớ lại những ngày đầu, cô kể, điều khiến mình bất ngờ nhất không phải là việc một trường đại học vốn gắn với công nghệ thời kỳ đó lại đưa nhạc cụ truyền thống vào giảng dạy, mà là sĩ số mỗi lớp. Khi nghe giới thiệu về lớp học tập thể, cô nghĩ chắc chỉ khoảng 5-7 sinh viên. Nhưng thực tế, mỗi lớp có tới 15 người, thậm chí có thời điểm lên đến 20.
Với một người vốn quen với cách dạy một thầy – một trò, đó thực sự là thử thách. Nhạc cụ truyền thống là môn học cần sự tỉ mỉ, người dạy phải cầm tay, chỉnh từng thế bấm, từng động tác cho người học. Những buổi đầu, sau mỗi ca dạy, cô và đồng nghiệp gần như kiệt sức vì phải liên tục di chuyển từ sinh viên này sang sinh viên khác.
“Tôi rất hoang mang, nghĩ không biết mình có làm được không”, cô nhớ lại. Nhưng có lẽ, cũng từ những lớp học tưởng chừng khó khăn ấy, một hành trình gắn bó đã bắt đầu.
Từ cô bé mê âm nhạc đến người chọn nghề giáo
Tình yêu với nghề dạy học của cô Nguyễn Thu Thủy không phải là một lựa chọn tình cờ. Mẹ là giáo viên tiểu học, tình yêu với nghề giáo vì thế đã hình thành trong cô từ những ngày thơ bé. Năm 10 tuổi, cô Thủy bắt đầu theo học chuyên nghiệp tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Suốt những năm tháng học tập, bên cạnh tình yêu dành cho âm nhạc, cô luôn có một mong muốn sau này được đứng lớp, được truyền dạy những gì mình đã học cho người khác.
Ngay từ thời sinh viên, cô đã tranh thủ dạy thêm, dạy gia sư cho những em nhỏ yêu thích nhạc cụ. Đó vừa là cách để rèn luyện chuyên môn, vừa giúp cô được sống với công việc mình yêu thích. Thế nhưng, sau khi tốt nghiệp, cơ hội được giảng dạy chuyên nghiệp không nhiều.
Một ngày, qua đường link tuyển dụng do bạn bè gửi, cô biết Trường Đại học FPT đang tìm giảng viên dạy nhạc. Không mất quá nhiều thời gian cân nhắc, cô sinh viên mới ra trường quyết định ứng tuyển. Cô Thuỷ kể, người trực tiếp phỏng vấn cô khi ấy là thầy Nguyễn Khắc Thành – người mà cô có cơ duyên gặp trong một lớp học ca trù tại Detech – nơi Thủy từng tham gia trợ giảng khi còn là sinh viên. Khi gặp lại, thầy Thành nhận ra cô nhờ một đoạn video cô chơi đàn cho thầy hát.
Ngay buổi đầu tiên lên Hòa Lạc giảng dạy, cô đã có thiện cảm với môi trường nơi đây. Không gian trong lành, cách làm việc cởi mở, mọi thứ mang đến một cảm giác rất khác. “Chưa bao giờ tôi nghĩ đến chuyện đổi môi trường. Nếu có thay đổi thì chắc tôi vẫn làm nghề dạy học thôi, vì tôi thực sự yêu công việc này. Môi trường FPTU là nơi tôi rất yêu quý”, cô chia sẻ.
Từ những sinh viên từng không muốn học đàn…
Một trong những điều khiến Nguyễn Thu Thủy nhớ nhất trong những năm đầu giảng dạy là thái độ của sinh viên với môn học. Với nhiều bạn trẻ lựa chọn một trường đại học thiên về công nghệ, việc phải dành thời gian học đàn tranh, đàn nguyệt hay sáo trúc không phải điều dễ dàng đón nhận. Thậm chí, có phụ huynh từng thắc mắc tại sao đã cho con học công nghệ mà nhà trường còn yêu cầu học nhạc cụ dân tộc, một môn học mà theo họ, sau này có thể chẳng sử dụng đến.
Có những sinh viên bước vào lớp với tâm thế chống đối, cho rằng đây là môn học không cần thiết. Chính cô Thủy cũng từng gặp không ít khó khăn khi phải tìm cách khiến các bạn hứng thú với những nhạc cụ vốn khá xa lạ.
Nhưng thái độ ấy thường thay đổi sau một học kỳ các bạn theo học. Nữ giảng viên chia sẻ, cô nhận thấy nhiều sinh viên trở nên điềm tĩnh, kiên nhẫn và nền nã hơn. Có bạn từng thẳng thắn nói rằng ban đầu rất ghét môn học, nhưng sau khi trải nghiệm lại hiểu hơn về văn hóa, nghệ thuật truyền thống và nhận ra người trẻ cũng cần có trách nhiệm gìn giữ những giá trị cha ông để lại. Với cô, những chuyển biến ấy đôi khi còn đáng quý hơn cả một tiết mục biểu diễn thành công.
Bởi mục tiêu của việc dạy nhạc cụ truyền thống trong một trường đại học không chuyên về nghệ thuật chưa bao giờ chỉ là đào tạo thêm những người biết chơi đàn. Điều cô mong muốn là giúp sinh viên thực sự cảm nhận được vẻ đẹp của âm nhạc dân tộc, hiểu hơn về văn hóa Việt Nam và hình thành sự trân trọng đối với những giá trị tưởng như đã rất quen thuộc.
Tuy nhiên, cũng có không ít sinh viên phải học lại môn đến ba, bốn lần vì không có năng khiếu hoặc gặp khó khăn trong việc tiếp cận nhạc cụ. Tuy nhiên, hầu như các thầy cô đều rất kiên nhẫn đồng hành. Cô Thuỷ chia sẻ, ở bộ môn của mình, chuyện dạy thêm ngoài giờ, quay video hướng dẫn hay cho sinh viên mượn đàn mang về nhà luyện tập cũng không phải chuyện lạ.
Trong ký ức của cô, giai đoạn dịch Covid-19 là một trong những thử thách vất vả nhất. Khi việc học chuyển sang trực tuyến, nhiều sinh viên không có nhạc cụ ở nhà. Nhà trường sau đó đầu tư thêm đàn để các bạn mượn về tập. Có những cây đàn được vận chuyển về quê cùng sinh viên, nhưng khi đến nơi đã bị đứt dây. Trong những buổi học online, có bạn ngồi khóc vì không biết cách sửa đàn.
Các giảng viên lại phải tự quay video hướng dẫn từng thao tác, từ cách quấn dây đến cách lên dây đàn, để sinh viên có thể tiếp tục học.
“Đó thực sự là giai đoạn rất khó khăn”, cô nhớ lại.
Nhưng cũng chính trong những tình huống ấy, cô cảm nhận rõ hơn sự gắn bó giữa người dạy và người học. Với cô, đứng lớp không đơn thuần là hoàn thành một học phần, mà còn là tìm mọi cách để sinh viên không bỏ cuộc giữa chừng.
… Đến âm nhạc truyền thống bước ra khỏi giảng đường
Nếu những ngày đầu, cô Thủy từng phải loay hoay tìm phương pháp dạy một lớp đông sinh viên, thì sau hơn 10 năm, điều khiến cô bất ngờ nhất lại là những gì sinh viên có thể làm được từ môn học này.
“Ngày xưa tôi chưa từng nghĩ sinh viên học kiểu nghiệp dư lại có thể tổ chức những cuộc thi nhạc cụ quy mô toàn quốc như Tích Tịch Tình Tang. Cũng chưa từng nghĩ sinh viên FPTU sẽ được nhiều đơn vị bên ngoài mời đi biểu diễn như bây giờ”, cô chia sẻ.
Từ những lớp học ban đầu, số lượng sinh viên có khả năng biểu diễn ngày càng nhiều. Nếu trước kia chỉ lác đác một vài gương mặt nổi bật, hiện nay, ở hầu hết các loại nhạc cụ đều có những sinh viên đủ khả năng tham gia các chương trình, cuộc thi và hoạt động biểu diễn.
Các giảng viên và sinh viên thường xuyên nhận được những lời mời đến từ các sự kiện của các cơ quan nhà nước, các Tập đoàn, từ đối tác, bạn bè và những mối quan hệ mà bộ môn xây dựng qua từng chương trình. Có những đơn vị cần một lực lượng biểu diễn đông đảo, trẻ trung, giàu năng lượng và họ nghĩ ngay đến sinh viên FPTU. Chẳng hạn hồi đầu năm, sinh viên đã tham gia một chương trình tại Ninh Bình với khoảng 100 bạn biểu diễn nhã nhạc Huế. Với cô, đó là một hình ảnh khó có thể tưởng tượng được trong những ngày đầu tiên đứng lớp.
Những sân khấu ấy cũng giúp cô nhận ra một nét rất riêng của sinh viên FPTU. So với sinh viên được đào tạo chuyên nghiệp tại các trường nghệ thuật, các bạn có thể chưa thật sự thuần thục về kỹ thuật và kinh nghiệm biểu diễn. Nhưng đổi lại, các bạn có sự hồn nhiên, nhiệt tình và cảm xúc rất đặc biệt.
Có giám khảo từng nhận xét ánh mắt và tinh thần của sinh viên FPTU rất đáng yêu, giàu cảm xúc. Cô Thủy nhớ mãi lời nhận xét ấy, bởi đó cũng là điều cô nhìn thấy trong các học trò của mình mỗi lần bước lên sân khấu.
Một điều khác khiến cô tự hào là sự cởi mở của sinh viên trước những khác biệt. Chẳng hạn, ở các cơ sở đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp, đàn tranh hay tỳ bà thường ít có nam sinh theo học nhưng tại FPTU, nhiều sinh viên nam lại chủ động lựa chọn những nhạc cụ này. Có lần, cô dẫn một đội biểu diễn toàn nam chơi tỳ bà sang Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, khiến những người làm nghề tại đây khá bất ngờ.
Nhìn lại hơn một thập kỷ, khi bộ môn đã có đội ngũ giảng viên đông đảo, nhiều hoạt động biểu diễn và những sân chơi như Tích Tịch Tình Tang, cô Thủy cảm nhận rõ sự thay đổi của một hành trình mà mình đã góp phần đặt những viên gạch đầu tiên.
Khi được hỏi cảm giác thế nào khi nhìn lại hành trình ấy, cô trả lời rất giản dị: “Hạnh phúc và tự hào. Tôi cảm thấy mình sống có giá trị hơn”.
Hà Phương



