Từ niềm yêu thích văn hoá dân tộc, các thế hệ sinh viên Trường Đại học FPT (FPTU) đang “đánh thức di sản”, viết tiếp câu chuyện bảo tồn văn hóa Việt bằng ngôn ngữ của công nghệ 3D, AI, mô hình tương tác đa giác quan và các chiến dịch truyền thông tích hợp (IMC)…

Làm thế nào để múa rối nước không chỉ là trải nghiệm “phải xem” của khách du lịch mà trở thành hoạt động “muốn xem” của Gen Z? Làm sao để nghệ thuật Chèo, Tuồng hay các di sản phi vật thể được UNESCO công nhận có thể chạm đến cảm xúc của người trẻ?… 

Nhiều dự án của sinh viên Trường Đại học FPT (FPTU) đã đưa ra những lời giải qua hàng loạt đồ án tốt nghiệp xuất sắc. Bằng việc làm chủ công nghệ mới, ứng dụng các mô hình trải nghiệm đa giác quan và xây dựng hệ sinh thái nội dung đa nền tảng, các nhóm sinh viên đã vẽ nên một diện mạo hoàn toàn mới cho di sản Việt – nơi giá trị truyền thống và hơi thở hiện đại hòa làm một.

Dáng Hình Di Sản: Dùng công nghệ 3D và AI đưa di sản thành sản phẩm thương mại

Xuất phát từ mong muốn khiến di sản văn hoá trở nên gần gũi hơn với người trẻ, nhóm sinh viên K17 chuyên ngành Digital Marketing FPTU (Phùng Phương Anh, Lê Trung Kiên, Lê Hoàng Trung, Nguyễn Phương Thảo, Tạ Thị Thu Hường) đã sáng tạo nên “Dáng hình di sản”. Dự án lựa chọn tái hiện 5 loại hình di sản phi vật thể được UNESCO công nhận tại Việt Nam: hát Xoan, ca trù, Thực hành Then, Xòe Thái và quan họ Bắc Ninh. 

Điểm đặc biệt của “Dáng hình di sản” nằm ở việc kết hợp công nghệ in 3D và video AI. Mỗi sản phẩm đều tích hợp mã QR dẫn tới website chứa video, âm thanh và thông tin về từng loại hình văn hoá. Nhóm sử dụng công cụ VEO 3 để tạo video AI với nhân vật theo phong cách chibi trẻ trung, hiện đại. Nhóm cũng dành nhiều thời gian nghiên cứu tài liệu, khảo sát thực tế và gặp gỡ những người am hiểu văn hóa địa phương; từ trang phục, động tác biểu diễn đến bối cảnh văn hoá đều được kiểm chứng kỹ lưỡng trước khi đưa vào sản phẩm.

Tháng 3/2026, nhóm đã thử nghiệm bán sản phẩm ra thị trường. Trong hơn 1 tháng, nhóm bán được 54 hộp sản phẩm với doanh thu hơn 35 triệu đồng. Khách hàng của dự án không chỉ là người trẻ yêu văn hoá mà còn có các bảo tàng, cửa hàng lưu niệm và đơn vị giáo dục.

Trong tương lai, nhóm dự kiến tiếp tục mở rộng dự án với các loại hình văn hoá đặc trưng của miền Trung và miền Nam như đờn ca tài tử Nam Bộ, dân ca ví giặm Nghệ Tĩnh, nghệ thuật bài chòi hay nhã nhạc cung đình Huế, đồng thời đưa sản phẩm tiếp cận khách du lịch quốc tế.

Nghệ thuật ca trù được nhóm sinh viên làm mới qua dự án

Chia sẻ về vai trò của FPTU trong thành công của dự án, đại diện nhóm cho biết: “Chúng em may mắn nhận được sự đồng hành của giảng viên Đặng Trần Hiếu (Khoa Kinh doanh và Luật, FPTU) trong suốt quá trình phát triển dự án. Thầy không chỉ hỗ trợ chuyên môn mà còn giúp nhóm định hình dự án theo hướng bài bản và thực tế hơn. Ngoài ra, môi trường học tập tại FPTU là yếu tố giúp các ý tưởng sáng tạo có cơ hội được thử nghiệm thật. Sinh viên được tự do suy nghĩ sáng tạo và đề xuất với giảng viên để biến những ý tưởng thành dự án tạo ra doanh thu và giá trị thật.”

Rối Tễu Nhờ: Biến rối nước thành trải nghiệm “sống” bằng chiến dịch truyền thông tích hợp (IMC)

Một thực trạng tại các nhà hát múa rối nước hiện nay là khán giả chủ yếu là khách du lịch quốc tế, trong khi người trẻ Việt Nam – những người được kỳ vọng kế thừa di sản, lại dần vắng bóng. Từ quan sát này, nhóm sinh viên Truyền thông đa phương tiện K17 và K18 FPTU (Hoàng Quốc Đạt, Nguyễn Quang Trường, Nguyễn Lan Phương, Mai Lan Phương, Phạm Bùi Thảo Vy) đã lên ý tưởng thực hiện dự án Rối Tễu Nhờ với mục tiêu kéo gần khoảng cách, chuyển đổi múa rối nước từ một trải nghiệm “phải xem” sang “muốn xem”.

Tên gọi dự án cũng phản ánh rõ định hướng này. “Rối Tễu Nhờ” là một cách chơi chữ giữa truyền thống và hiện đại, khi đọc lái thành “Nhớ Tễu rồi”, gợi nhắc về ký ức và tình cảm với di sản. Trong đó, hình tượng chú Tễu – nhân vật linh hồn của sân khấu rối nước – được giữ nguyên giá trị biểu trưng, nhưng được “đặt lại” trong ngữ cảnh đời sống của Gen Z, trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn.

Để phá vỡ định kiến “cũ kỹ, khô khan” và cách truyền thông mang tính hàn lâm, thiếu tương tác của giới trẻ về nghệ thuật truyền thống, triển khai như một chiến dịch truyền thông tích hợp thay vì một dự án học thuật đơn lẻ. Nhóm xây dựng hệ sinh thái nội dung đa nền tảng với Facebook đóng vai trò kênh lõi cho các bài viết chuyên sâu, trong khi TikTok được tận dụng để lan tỏa các video ngắn mang tính giải trí, sử dụng meme và ngôn ngữ mạng xã hội.

Song song với đó, nhóm đặc biệt chú trọng các trải nghiệm thực tế. Các series nội dung như “Tễu Tâm Tình”, “Tễu Tỉ Tê” hay podcast “Vén mành tre, Nghe chuyện rối” đóng vai trò xây dựng nhận thức, trong khi các sự kiện offline trở thành điểm chạm quyết định. Đặc biệt phải kể tới sự kiện “Thủy Đình Vọng Ảnh” diễn ra ngay tại sảnh trung tâm thương mại Hà Nội, mang sân khấu rối nước thu nhỏ ra không gian mở đã tạo ra hiệu ứng bùng nổ. Lượng người tham gia đông vượt dự kiến, khu vực tổ chức liên tục kín chỗ, vật tư workshop được sử dụng hết ngay trong ngày đầu. Dữ liệu ghi nhận dự án lọt top 10 sự kiện tiêu biểu trong tuần theo thống kê của Kompa.ai, cho thấy mức độ lan tỏa vượt ra ngoài phạm vi một hoạt động sinh viên.

Trong quá trình triển khai, thách thức lớn nhất đến từ hạn chế về kinh phí và rào cản tiếp nhận ban đầu của công chúng trẻ. Bên cạnh đó là các vấn đề vận hành thực tế như quá tải khán giả, thiếu vật tư, âm thanh không đảm bảo trong không gian mở. Tuy nhiên, chính những tình huống này lại trở thành bài học thực tiễn về quản trị rủi ro và tổ chức sự kiện cho nhóm.

Sau 4 tháng triển khai (từ tháng 1 đến tháng 4/2026), dự án ghi nhận hơn 365.000 lượt xem trên Facebook, hơn 28.000 lượt truy cập và hơn 3.200 lượt theo dõi, đạt và vượt mục tiêu đề ra ban đầu về độ phủ và tương tác. 

Với các thành viên, “Rối Tễu Nhờ” không chỉ là một bài tập học thuật mà còn là bước chuyển trong nhận thức, từ niềm tự hào văn hóa mang tính khái niệm sang sự thấu hiểu và mong muốn góp phần gìn giữ di sản. Đây cũng là minh chứng cho cách sinh viên FPTU có thể đưa kiến thức về truyền thông, sự kiện và xây dựng thương hiệu vào giải quyết những bài toán văn hoá xã hội cụ thể, tạo ra giá trị vượt ra ngoài khuôn khổ giảng đường.

Âm Vang Rối Nước: Mô hình trải nghiệm 5 trạm đa giác quan

Cùng chọn cách kết nối người trẻ với di sản rối nước như “Rối Tễu Nhờ” nhưng nhóm sinh viên Truyền thông đa phương tiện K17 FPTU (Phan Linh Bằng, Lê Minh Dũng, Phan Nguyễn Trà My, Nguyễn Văn Trường An, Vương Gia Huy) lại thực hiện dự án “Âm vang rối nước” với tư duy của những “công dân kỹ thuật số”. Chiến lược “mưa dầm thấm lâu” được thể hiện qua 4 cấp độ: Biết – Hiểu – Tin – Yêu.

Trên không gian số, nhóm làm mới video tư liệu bằng nhịp dựng nhanh và đồ họa bắt mắt. Ở trải nghiệm thực tế tại Cung Văn hóa Lao động TP.HCM, nhóm thiết kế 5 trạm workshop tương tác: Trạm sắc màu – tự tay tô điểm cho nhân vật rối trên túi tote; Trạm khéo tay – Hướng dẫn gấp đầu trâu bằng lá đa, xếp mô hình thuyền đua; Trạm sáng tạo – Nơi những chiếc mặt nạ Tứ linh được khoác lên màu áo mới… Đỉnh cao của trải nghiệm là phần trình diễn của các nghệ sĩ Nhà hát Rồng Vàng – Những quân rối gỗ, sau khi được “giải mã” qua các workshop, bỗng trở nên sống động và đầy mê hoặc trên mặt nước, mang lại sự vỡ òa về thị giác lẫn cảm xúc.

Một điểm nhấn sâu sắc của dự án nằm ở tư duy phản biện về cách vận hành di sản trong bối cảnh hiện nay. Lê Minh Dũng, thành viên nhóm, đã thẳng thắn chỉ ra điểm yếu của việc “công nghiệp hóa” văn hóa một cách máy móc: “Nếu cứ đi vào lối mòn cũ với những vở diễn về tăng gia sản xuất hay ‘trâu cày đồng’ vốn đã xa lạ với nhịp sống đô thị, người trẻ sẽ sớm thấy nhàm chán vì không tìm thấy sự kết nối. Di sản phải được đặt trong hệ sinh thái của lối sống hiện đại, sử dụng ngôn ngữ của thời đại để kể những câu chuyện mang giá trị vĩnh cửu”.

Đánh giá về đồ án này, nghiên cứu sinh, tiến sĩ Tạ Ngọc Linh, giảng viên hướng dẫn (Trường Đại học FPT) nhận định: “Đây không chỉ là bài tập học thuật mà là một dự án xã hội đầy trách nhiệm. Các em đã chứng minh được rằng truyền thông hiện đại chính là cầu nối hiệu quả nhất để di sản ‘nói chuyện’ được với tương lai”.

Đồng quan điểm, thạc sĩ, đạo diễn, nghệ sĩ múa rối Trần Được (Phó Trưởng đoàn Múa rối Rồng Phương Nam – Trung tâm Nghệ thuật TP.HCM) cho rằng múa rối nước không bao giờ lỗi thời, nó chỉ cần những cách tiếp cận mới phù hợp với thời đại. Những dự án như của sinh viên FPTU chính là làn gió mới, nuôi dưỡng tình yêu di sản từ gốc rễ.

Neo Chèo: Hai thế hệ sinh viên viết tiếp hành trình kế thừa di sản Chèo

Từ bao đời nay, Chèo khởi nguồn từ sự dung dị, đời thường của làng quê Việt để trở thành tinh hoa nghệ thuật sân khấu cổ truyền. Không để Chèo đứng yên như một di sản đóng khung trong bảo tàng, hai thế hệ sinh viên ngành Truyền thông Đa phương tiện Trường Đại học FPT (cơ sở Hà Nội) đã viết nên hành trình đầy tự hào: Từ nền móng thành công của Neo Chèo (thực hiện bởi nhóm sinh viên K17 – Lê Cao Thiện, Đỗ Hương Thảo, Đỗ Phương Linh, Trần Đức Anh, Đỗ Trung Kiên) đến bước tiến bứt phá với Neo Chèo 2 (thực hiện bởi nhóm sinh viên K18 – Lê Thị Thùy Tiên, Hồ Nhật Linh, Phạm Thị Thương, Kiều Đình Nhật, Trần Quốc Anh).

Lê Thị Thùy Tiên, phụ trách dự án Neo Chèo 2 chia sẻ: “Tiếp nối mục tiêu chung là đưa nghệ thuật Chèo đến gần hơn với người trẻ thông qua những hình thức truyền thông hiện đại, nhóm chúng em phát triển tiếp dự án của anh chị khóa trước dựa trên việc nghiên cứu và xác định lại đối tượng công chúng. Nếu Neo Chèo trước đó đã đặt nền móng về ý tưởng ‘Neo’ – tức là tạo sự gắn kết giữa nghệ thuật truyền thống và thế hệ trẻ – thì Neo Chèo 2 kế thừa tinh thần này và cụ thể hóa sâu hơn với đối tượng học sinh THCS, đặc biệt là Gen Alpha từ 11-14 tuổi”.

Theo đó, Neo Chèo 2 đã phát triển một chiến dịch truyền thông gồm hành trình 4 giai đoạn Gieo – Chạm – Trải – Neo; kế thừa hệ thống mô hình 5 nhân vật Chèo là Hề, Kép, Đào, Lão Mụ. Và để phù hợp và nâng cao tính gần gũi với các em học sinh, Neo Chèo 2 lựa chọn lấy nhân vật Hề làm hình VJ chính của chiến dịch xuyên suốt toàn bộ hành trình như một người bạn gần gũi, mở ra thế giới Chèo một cách tự nhiên và vui nhộn.

Từ nền tảng nghiên cứu, triển khai chiến dịch truyền thông theo từng bước, Neo Chèo 2 đã nhận được phản hồi tích cực, kết quả ấn tượng: Gần 1 triệu lượt xem và hơn 86.000 lượt tương tác trên các nền tảng truyền thông, trên các nền tảng truyền thông, hơn 6.600 lượt tham gia trực tiếp các hoạt động offline, 79.337 lượt tiếp cận trong các hoạt động tổ chức tại Trung tâm thương mại Vincom qua camera AI. Đặc biệt, “Tích Chèo Reo Vui” là sự kiện được các em học sinh yêu thích nhất đánh giá qua khảo sát. Neo Chèo 2 cũng nhận được sự quan tâm và chủ động kết nối từ nhiều đơn vị báo chí truyền hình.

Thùy Tiên chia sẻ: “Bên cạnh sự kế thừa từ nền tảng của Neo Chèo, thành công của Neo Chèo 2 cũng có sự đồng hành và hỗ trợ quan trọng từ Trường Đại học FPT. Nhà trường không chỉ tạo điều kiện về môi trường học tập và thực hành mà còn là nền tảng hỗ trợ nhóm về mặt học thuật trong quá trình nghiên cứu, xây dựng chiến lược và triển khai dự án. Thông qua sự hướng dẫn của giảng viên và các quy trình chuyên môn, nhóm có cơ sở để hoàn thiện dự án một cách bài bản và có định hướng”.

Nhà trường cũng hỗ trợ và tạo điều kiện trong các vấn đề liên quan đến thủ tục, giấy tờ và kết nối cần thiết để nhóm có thể triển khai các hoạt động thực tế. Đây là yếu tố quan trọng giúp một dự án do sinh viên thực hiện có thể từng bước đưa ý tưởng ra ngoài phạm vi học thuật và tiếp cận công chúng một cách chuyên nghiệp hơn. Chính sự đồng hành đó đã góp phần quan trọng vào hành trình và những kết quả mà chúng em đạt được”.

Tuồng Tân Tích: Kể lại tích xưa bằng hơi thở mới và sức mạnh nguồn lực FPTU

Tiếp cận Tuồng – môn nghệ thuật sân khấu cổ truyền uyên bác nhưng dễ gây khoảng cách với người trẻ, nhóm sinh viên K17 (Nguyễn Viết Sơn, Nguyễn Quế Chi, Nguyễn Đăng Thị Thủy Tiên, Đặng Thị Huyền Trang, Trần Ngọc Đức) đã triển khai chiến dịch “Tuồng Tân Tích”. 

Tên gọi “Tuồng Tân Tích” mang ý nghĩa kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, gợi mở hành trình kể lại các tích xưa bằng hơi thở mới, giúp nghệ thuật tuồng trở nên gần gũi hơn với sinh viên, học sinh. Để hiện thực ý tưởng này, nhóm dành thời gian làm việc trực tiếp với Nhà hát Tuồng Việt Nam, học hỏi từ các nghệ sĩ như NSƯT Lộc Huyền – Mạnh Linh và xem nhiều vở tuồng kinh điển (Sơn Hậu, Tình mẹ, Đào Tam Xuân đề cờ…).

Trong suốt quá trình triển khai, nhóm đã thực hiện nhiều hoạt động nổi bật như chuỗi nội dung trên mạng xã hội giới thiệu về nghệ thuật tuồng dưới góc nhìn hiện đại, sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ để tiếp cận nhóm đối tượng Gen Z. Nhóm còn sản xuất podcast “Tuồng kể” – nơi những bạn trẻ mang tình yêu với tuồng chia sẻ trải nghiệm, kỷ niệm và cảm xúc với môn nghệ thuật này.

Điểm nhấn trong chiến dịch của nhóm Tuồng Tân Tích là sự kiện talkshow và biểu diễn nghệ thuật “Lời Tuồng – Tiếng trẻ” đã thu hút 400 sinh viên tham dự, tạo dấu ấn với sự kết hợp giữa biểu diễn nghệ thuật, talkshow và workshop trải nghiệm. Tại sự kiện, khán giả có thể hóa thân thành nhân vật tuồng và trực tiếp học cách biểu diễn, hóa trang cùng nghệ sĩ. 

Điểm nhấn khác biệt của chương trình là phần thảo luận “Truyền thông trong thời đại số – Làm sao để đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với khán giả trẻ” được chia sẻ từ góc nhìn của các bạn Gen Z đang làm công tác truyền thông về nghệ thuật truyền thống với mong muốn lan tỏa giá trị văn hoá dân tộc bằng tiếng nói và công cụ truyền thông hiện đại.

Những nỗ lực ấy mang lại kết quả vượt xa mong đợi. Các nền tảng truyền thông đạt hàng trăm nghìn lượt tiếp cận: Facebook hơn 84.000 lượt, TikTok hơn 517.000 lượt xem, YouTube hơn 36.000 lượt xem. Podcast đạt hơn 100.000 lượt nghe, gấp đôi mục tiêu đề ra. Đặc biệt, sự kiện offline thu hút số người tham dự gần gấp đôi so với kế hoạch. Tính đến khi kết thúc, đồ án đã đạt tổng cộng 864.000 lượt xem, gần 10.000 lượt theo dõi mới và hơn 508.000 lượt tiếp cận.

Như nhiều đồ án khác, Tuồng Tân Tích đã nhận được sự đồng hành lớn từ giảng viên và nhà trường cả về truyền thông và kinh phí. Trường Đại học FPT đã tài trợ 20 triệu đồng để dự án có cơ hội được triển khai và chạm đến cộng đồng học sinh, sinh viên. Đặc biệt, dưới sự định hướng của giảng viên hướng dẫn Hoàng Mai Anh, nhóm đã phát triển ý tưởng một cách đúng hướng, khoa học nhưng vẫn sáng tạo. Nhóm sinh viên cho biết giảng viên Hoàng Mai Anh không chỉ là người thầy mà còn là người bạn đồng hành, giúp các bạn trẻ vững tinh thần mỗi khi gặp khó khăn.

“Nhờ sự đồng hành của giảng viên và FPTU, chúng em nhận thấy định hướng của nhà trường không chỉ dừng ở việc đào tạo chuyên môn, mà còn khích lệ sinh viên gắn kết với nghệ thuật truyền thống, để văn hóa dân tộc được lan tỏa và phát triển bền vững theo cách hiện đại, gần gũi với giới trẻ”, thành viên Quế Chi chia sẻ.

Những đồ án tốt nghiệp trên là minh chứng cho thấy khi sinh viên được đặt trong một môi trường đào tạo khuyến khích sáng tạo và gắn kết với nghệ thuật truyền thống, giá trị văn hóa có thể lan tỏa mạnh mẽ bằng chính tiếng nói và công cụ truyền thông của thế hệ mới. Đặc biệt, tại FPTU, những DNA khác biệt trong chương trình như tư duy nghiên cứu, học phần khởi nghiệp, đào tạo liên ngành, mạng lưới đối tác và chuyên gia cố vấn sâu rộng… đã vun đắp nên lợi thế cạnh tranh giúp sinh viên có thể “đánh thức” di sản thành những sản phẩm thương mại có sức hút thị trường, trở nên sống động trong dòng chảy thời đại.