Bằng việc đưa nghề làm tranh kiếng Nam Bộ vào thế giới game 3D “Ký Ức Di Sản”, nhóm sinh viên Trường Đại học FPT đã mở ra hướng tiếp cận di sản đầy sáng tạo cho giới trẻ trong kỷ nguyên số. Dự án không chỉ ghi nhận hàng chục nghìn lượt tiếp cận mà còn xuất sắc nhận học bổng khởi nghiệp 50 triệu đồng từ nhà trường, tạo đòn bẩy để những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa.

Nhóm sinh viên phát triển dự án Ký Ức Di Sản (Heritage Echoes – KUDS).

Thế hệ gen Z sinh ra trong kỷ nguyên số, quen thuộc với những thiết bị thông minh, trò chơi điện tử và không gian mạng. Nhưng cũng chính ở thế hệ này, nhu cầu tìm kiếm bản sắc và khẳng định giá trị văn hóa lại trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Nhận thấy các di sản văn hóa và làng nghề truyền thống thường chỉ xuất hiện qua sách báo, những tư liệu lịch sử hay tủ trưng bày tại các bảo tàng, một câu hỏi đã hình thành trong tâm trí nhóm sinh viên Trường Đại học FPT (FPTU): Làm thế nào để người trẻ không chỉ thụ động nghe kể, mà còn khao khát tự mình dấn thân, khám phá cách một nghề thủ công được hình thành?

Chính câu hỏi ấy đã trở thành điểm khởi đầu cho hành trình ra đời của dự án Ký Ức Di Sản (Heritage Echoes – KUDS). Ý tưởng nhen nhóm từ học phần Trải nghiệm khởi nghiệp tại trường, rồi chính thức hoàn thiện và trở thành đồ án tốt nghiệp trước khi nhóm chính thức bảo vệ vào tháng 12/2026.

“Ký Ức Di Sản bắt đầu từ mong muốn tạo ra một không gian tương tác thực sự cho người trẻ. Chúng em nhận thấy di sản không nên bị đóng khung trong quá khứ hay nằm yên sau tủ kính triển lãm. Trò chơi điện tử chính là môi trường lý tưởng để biến hành trình tìm hiểu văn hóa trở thành một trải nghiệm tự nhiên, sinh động và tràn đầy hứng khởi”, bạn Võ Việt Minh Đức – Thành viên dự án, chia sẻ.

Mỗi thành viên trong nhóm dự án đảm nhận một vai trò khác nhau. Nguyễn Hoàng Đức Phương (chuyên ngành Kỹ thuật phần mềm) đảm nhận vai trò điều phối và định hướng kinh doanh. La Thị Kiều Sương (chuyên ngành Thiết kế đồ hoạ & Mỹ thuật số) thổi hồn vào mặt thị giác, định hướng hình ảnh và làm việc với các đối tác. Và  đội ngũ kỹ thuật gồm Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Đức Huỳnh (chuyên ngành Kỹ thuật phần mềm) – cùng phụ trách phát triển kỹ thuật, không gian 3D, gameplay) và Võ Việt Minh Đức (chuyên ngành Kỹ thuật phần mềm) – phụ trách truyền thông, xây dựng cộng đồng và hỗ trợ kỹ thuật.

Giao diện của Ký Ức Di Sản (Heritage Echoes – KUDS)

Điểm giao giữa dòng chảy hiện đại và di sản 

Không đi theo lối mòn của những dòng game thị trường chạy theo tính đối kháng gay gắt, Ký Ức Di Sản lựa chọn thể loại game nhập vai phiêu lưu 3D (RPG) kết hợp khám phá, giải đố và giáo dục – giải trí. Phiên bản hiện tại của trò chơi đưa người chơi đến một vùng quê miền Tây Nam Bộ, nơi đời sống làng nghề và câu chuyện của những con người gắn bó với nghề thủ công trở thành chất liệu để xây dựng hành trình khám phá. Trọng tâm nội dung là tranh kiếng Nam Bộ, một loại hình nghệ thuật thủ công có kỹ thuật chế tác đặc thù, trong đó người làm nghề phải thực hiện các thao tác vẽ ngược trên kính.

Việc lựa chọn một nghề thủ công cụ thể giúp nhóm có cơ hội đi sâu vào những chi tiết tạo nên giá trị của di sản, thay vì dàn trải nội dung trên nhiều loại hình văn hóa. Trong thế giới game, nghề truyền thống không chỉ xuất hiện như một phông nền mang tính biểu tượng, mà được chuyển hóa thành một phần của cơ chế chơi, gắn với nhiệm vụ, nhân vật và tiến trình khám phá của người dùng. Với Ký Ức Di Sản, công nghệ vì thế không đơn thuần là công cụ tái hiện một không gian văn hóa. Công nghệ trở thành phương tiện để thiết kế cách người chơi tiếp xúc với văn hóa, từ quan sát đến tương tác, từ tiếp nhận thông tin đến tự mình thực hiện những thao tác mô phỏng.

Dự án nhận được sự quan tâm tìm hiểu của nhiều bạn trẻ.

Tuy nhiên, một trò chơi có nội dung văn hóa không mặc nhiên tạo được sức hút với người chơi. Để có thể cạnh tranh trong thị trường game vốn đa dạng về thể loại và hình thức trải nghiệm, sản phẩm vẫn cần một cốt truyện đủ hấp dẫn, cơ chế chơi hợp lý, hình ảnh phù hợp và khả năng vận hành ổn định. Với nhóm phát triển Ký Ức Di Sản, thách thức còn nằm ở việc bảo đảm những yếu tố giải trí không làm lu mờ nội dung văn hóa mà trò chơi muốn truyền tải.

“Khâu khó nhất của chúng em là tìm được điểm cân bằng giữa tính hấp dẫn của một trò chơi và trách nhiệm truyền tải văn hóa đúng đắn. Nếu quá tập trung vào thông tin, game dễ trở thành một bài học khô khan; nhưng nếu chỉ chạy theo tính giải trí, những chi tiết về nghề thủ công có thể bị đơn giản hóa hoặc sai lệch”, đại diện nhóm chia sẻ.

Đối với tranh kiếng Nam Bộ, bài toán này thể hiện rõ ở việc chuyển những công đoạn làm nghề ngoài đời thực, thành các nhiệm vụ tương tác. Kỹ thuật vẽ ngược trên kính có những đặc điểm riêng, đòi hỏi người thực hiện phải hiểu trình tự và tính chất của thao tác. Khi đưa vào game, nhóm không thể chỉ tạo ra một hoạt động có hình thức tương tự mà cần cân nhắc cách diễn giải sao cho người chơi vừa có thể tham gia, vừa tiếp nhận được những thông tin cốt lõi về nghề.

Để giải quyết vấn đề, nhóm lựa chọn thu hẹp phạm vi, tập trung hoàn thiện một trải nghiệm trọng tâm trước khi mở rộng sang các làng nghề khác. Quá trình phát triển được thực hiện theo hướng nghiên cứu tài liệu, trao đổi với người am hiểu văn hóa, xây dựng nội dung, đưa vào game, tổ chức chơi thử rồi điều chỉnh dựa trên phản hồi.

Giữ sức hấp dẫn của game nhưng không làm sai lệch giá trị văn hóa

Một trong những kết nối có ý nghĩa đối với dự án là nghệ nhân Trần Xuân Duy, người có hơn 20 năm kinh nghiệm trong nghề vẽ tranh kiếng truyền thống. Việc tiếp cận người trực tiếp thực hành nghề giúp nhóm có thêm góc nhìn thực tế về những đặc trưng của tranh kiếng Nam Bộ, tạo cơ sở để tiếp tục nghiên cứu và cân nhắc cách đưa các giá trị ấy vào môi trường số.

Các thành viên dự án tìm hiểu về nghệ thuật vẽ tranh kiếng cùng nghệ nhân Trần Xuân Duy.

Đây cũng là khâu đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên có chuyên môn khác nhau. Một nhiệm vụ trong game không chỉ cần được lập trình để hoạt động, mà còn phải phù hợp với câu chuyện, hình ảnh và nội dung văn hóa. Nếu các yếu tố này phát triển tách rời, trải nghiệm của người chơi có thể thiếu liền mạch hoặc thông điệp mà nhóm muốn truyền tải không được thể hiện đầy đủ. “Chính quá trình lặp đi lặp lại giữa nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm là phần vất vả nhưng có giá trị nhất”, đại diện nhóm cho biết.

Cách tiếp cận này cho thấy nhóm không xem yếu tố văn hóa là phần nội dung có thể bổ sung sau khi hoàn thành game. Ngược lại, việc nghiên cứu nghề thủ công, xây dựng trải nghiệm và kiểm tra khả năng tiếp nhận của người chơi cần diễn ra song song. Với một sản phẩm hướng đến giáo dục thông qua giải trí, sức hấp dẫn và độ tin cậy của thông tin không phải hai mục tiêu đối lập, mà cần được giải quyết đồng thời.

Sau quá trình phát triển, Ký Ức Di Sản đã hoàn thiện phiên bản game, đưa ý tưởng ban đầu thành một sản phẩm có thể trải nghiệm. Song song với việc xây dựng trò chơi, nhóm triển khai các hoạt động truyền thông trực tuyến để giới thiệu ý tưởng, hình ảnh và tiến độ phát triển, đồng thời khảo sát nhu cầu nhằm tìm hiểu mức độ quan tâm của người trẻ đối với một trò chơi kết hợp giải trí và văn hóa Việt Nam.

Theo đại diện nhóm, dự án đạt khoảng 30.000 lượt tiếp cận trên các kênh truyền thông, gấp ba lần mục tiêu ban đầu là 10.000 lượt. Kết quả này cho thấy nội dung dự án đã bước đầu thu hút sự chú ý của cộng đồng. Bên cạnh những phản hồi ban đầu, dự án cũng nhận được học bổng khởi nghiệp trị giá 50 triệu đồng từ nhà trường. Nguồn lực này tiếp thêm động lực để nhóm tiếp tục hoàn thiện sản phẩm và theo đuổi định hướng kết hợp công nghệ với bảo tồn, lan tỏa các giá trị truyền thống.

Đặc biệt, tại Hội nghị Quốc tế thường niên Khu Công nghệ cao lần thứ 8 và Ngày Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo Vùng Đông Nam Bộ diễn ra vào ngày 16/10/2026, dự án đã thu hút sự chú ý của giới chuyên môn. Ông Nguyễn Xuân Thụ – Chánh Văn phòng Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, Chi nhánh TP.HCM – sau khi trải nghiệm đã đánh giá đây là dự án giàu tiềm năng, có khả năng mở ra những hướng đi mới đầy triển vọng cho ngành công nghiệp văn hóa tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Xuân Thụ tìm hiểu, trải nghiệm về dự án.

Từ kiến thức giảng đường đến nỗ lực lan tỏa giá trị văn hóa

Hiện nhóm đang trong quá trình đàm phán và chuẩn bị ký kết thỏa thuận hợp tác với GOVIETNAMEZE, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực truyền thông, sáng tạo và quảng bá văn hóa Việt Nam. Đây là bước kết nối mà nhóm kỳ vọng có thể hỗ trợ quá trình đưa sản phẩm đến gần hơn với cộng đồng; thỏa thuận vẫn đang trong giai đoạn chuẩn bị, chưa phải một hợp tác đã hoàn tất.

Để có được những bước đi vững chắc ấy, không thể không nhắc đến những giá trị mà môi trường đào tạo tại FPTU mang lại, cùng sự đồng hành sát sao của giảng viên hướng dẫn – cô Trần Chiêu An. Nhờ sự định hướng của cô An, nhóm đã biết cách thu hẹp phạm vi hợp lý, kết nối sản phẩm với bài toán kinh doanh thực tế và chuẩn bị minh chứng khoa học cho từng giai đoạn.

“Điều giá trị nhất mà Trường Đại học FPT mang lại cho chúng em không chỉ là kiến thức trên giảng đường, mà là bài học về sự trách nhiệm với sản phẩm thực. Một tính năng phải chạy mượt, một thông điệp văn hóa phải chuẩn xác và một mục tiêu kinh doanh phải đo lường được. Sự khác biệt lớn nhất giữa lớp học và dự án thực tế là ở lớp có sẵn đề bài, còn thực tế buộc nhóm phải lắng nghe thị trường, chấp nhận thử sai và học cách trả lời câu hỏi: Người chơi thực sự nhận được giá trị gì?” – Minh Đức cho biết.

Trong thời gian tới, nhóm dự kiến tổ chức các hoạt động trải nghiệm game Ký Ức Di Sản kết hợp với thực hành làm tranh kiếng truyền thống. Người tham gia sẽ có cơ hội khám phá nghề qua không gian game 3D, sau đó trực tiếp tìm hiểu và thử sức với hoạt động sáng tạo một tác phẩm tranh kiếng ngoài đời thực.

Định hướng này mở rộng vai trò của trò chơi: không chỉ là điểm đến của một trải nghiệm văn hóa trên màn hình, mà còn có thể trở thành bước khởi đầu để người chơi tìm hiểu sâu hơn về nghề thủ công. Khi trải nghiệm số được đặt cạnh hoạt động thực hành, những chi tiết từng xuất hiện trong game có cơ hội được đối chiếu với quy trình làm nghề, giúp người tham gia hình dung rõ hơn về kỹ thuật vẽ ngược trên kính cũng như sự tỉ mỉ của người nghệ nhân.

Nhóm cũng dự kiến tiếp tục giới thiệu phiên bản game đã hoàn thiện, tạo điều kiện để cộng đồng chơi thử và đóng góp ý kiến. Phản hồi từ người dùng sẽ là cơ sở để đánh giá những điểm cần cải thiện, đồng thời định hướng nội dung phát triển tiếp theo. Về lâu dài, nhóm mong muốn mở rộng trải nghiệm game sang nhiều làng nghề khác, xây dựng mô hình kết hợp trò chơi điện tử với các hoạt động trải nghiệm văn hóa thực tế.

“Chúng em mong muốn Ký Ức Di Sản không chỉ được đón nhận như một tựa game Việt, mà còn là một cách để thế hệ trẻ chủ động khám phá, trải nghiệm và thêm yêu những giá trị văn hóa truyền thống”, bạn La Thị Kiều Sương – Thành viên dự án, bày tỏ.

Hành trình của Ký Ức Di Sản vẫn đang ở giai đoạn đầu, với những mục tiêu cần tiếp tục kiểm chứng về chất lượng sản phẩm, khả năng thu hút người chơi và hướng phát triển thị trường. Tuy vậy, dự án cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý: thay vì chỉ tìm cách đưa di sản lên nền tảng số, nhóm sinh viên lựa chọn thiết kế lại cách người trẻ tương tác với di sản thông qua chính ngôn ngữ giải trí quen thuộc của họ.